Özel öğrenme güçlüğü olan bireylerin eğitsel değerlendirme ve tanılama süreçlerinin betimlenmesi

Bu araştırmanın amacı, özel öğrenme güçlüğü olan bireylerin eğitsel değerlendirme ve tanılama süreçlerini betimlemektir. Bu amaç doğrultusunda, nitel araştırma yöntemlerinden görüşme ve doküman analizi teknikleri kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında özel öğrenme güçlüğü tanısı almış 76 öğrenci ve tanılama sürecinde görev alan 13 RAM personeli oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak öğrenci dosyalarındaki verilerin kaydedildiği "Dosya İnceleme Formu" ve uzman görüşleri alınarak hazırlanan "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılmıştır. Elde edilen veriler, betimsel analiz yöntemiyle detaylı bir şekilde incelenmiştir. Araştırmanın bulguları sonucunda, ÖÖG riski taşıyan öğrencilerin tanılama sürecinde aileler genellikle okulun yönlendirmesi veya rehabilitasyon merkezleri aracılığıyla Rehberlik ve Araştırma Merkezine (RAM) başvurmaktadır. Başvuruların temel nedeni öğrencilerin akademik başarısızlıkları ve okuma yazma, matematik becerilerindeki yetersizlikleridir. Eğitsel değerlendirme süreci genel olarak aile ve öğrenci görüşmesiyle başlamakta, ardından zekâ testi, öğrenme güçlüğü testi (ÖGT) ve bireysel inceleme aşamaları takip edilmektedir. Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu bu süreçlerin sonucunda karar alarak aileye bilgilendirme yapmaktadır. RAM personeli genellikle tanılama süreci ile ilgili olarak kişisel deneyim ve kendi çabalarıyla yeterlilik kazandıklarını belirtmekte, resmi eğitimlerin yetersizliğinden şikâyet etmektedir. Tıbbi ve eğitsel tanıların uyumsuzluğu ve kullanılan tanı araçlarının yetersizliği gibi sorunlar erken müdahale şansını azaltmaktadır. Bu sorunlara çözüm olarak tanılamada kullanılan testlerin kapsamının genişletilmesi, RAM'ların tanı koyma yetkilerinin artırılması ve öğretmenlerin bu konuda daha fazla eğitilmesi önerilmektedir. Öğrenci dosyalarının incelenmesi sonucunda, erkek öğrencilerin oranının kızlardan fazla olduğu, tanı alma yaşının 6 ile 15 arasında değiştiği ve en sık tanı konulan yaşın 7 olduğu görülmüştür. Öğrencilerin büyük bir kısmı 1. ve 2. sınıf düzeyinde tanı almışlardır. Ailelerin gelir düzeyleri genellikle asgari ücret ve altında olup, ebeveynlerin eğitim düzeyleri düşüktür. RAM'a yapılan başvurular aile ve okul işbirliğiyle gerçekleşmekte ve tanılama-rehabilitasyon eğitimi amacı taşımaktadır. Öğrencilerin yarıdan fazlası için özel eğitim kurumlarından destek eğitim raporu hazırlanmıştır. Destek eğitim planları genellikle okuma yazma ve matematik becerileri üzerinde yoğunlaşmaktadır. Araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda, ÖÖG tanılı bireylerin eğitsel değerlendirme ve tanılama süreçlerine dair literatüre ve uygulamalara katkı sağlanmış ve önerilerde bulunulmuştur.