Özel yetenekli öğrencilerin fen bilimlerini öğrenme ortamı algıları ve fen öğrenmeye yönelik motivasyonlarının zihinsel risk alma davranışları ve fen başarısı ile ilişkisinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı ortaokul sekizinci sınıf özel yetenekli öğrencilerin fen bilimlerini öğrenme ortamı algıları ve fen bilimlerini öğrenmeye yönelik motivasyonlarının fen bilimleri dersinde zihinsel risk alma davranışları ve fen başarısı ile ilişkisini incelemektir. Bu amaçla araştırmada model olarak nicel araştırma yaklaşımlarından yordayıcı ilişkisel araştırma yöntemi seçilmiştir. Araştırmanın evrenini Türkiye'de bulunan tüm özel yetenekli 8. sınıf öğrencileri oluştururken ulaşılabilir evren, her coğrafi bölgeden ulaşılabilirlik göz önünde bulundurularak seçilen iki ilde yer alan tüm özel yetenekli 8. sınıf öğrencileridir. Araştırma örneklemini ise Bursa, Balıkesir, İzmir, Adana, Antalya, Malatya, Elazığ, Sivas ve Ankara illerinde bulunan Bilim ve Sanat Merkezlerinde (BİLSEM) öğrenim gören, 133 özel yetenekli 8. sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Çalışmada öğrencilerin demografik özellikleri (cinsiyet, yaş, sınıf düzeyleri, öğrenim gördükleri BİLSEM) bireysel bilgi formu ile, zihinsel risk alma becerileri Beghetto (2009) tarafından geliştirilen ve Türkçeye uyarlaması Yaman ve Köksal (2014) tarafından yapılmış 6 maddelik "Fen Öğrenmede Zihinsel Risk Alma Ölçeği" ile, fen öğrenmeye yönelik motivasyon düzeyleri Pintrich, Smith, Garcia ve McKeachie (1991) tarafından geliştirilmiş "Öğrenme için Motivasyon Stratejileri Anketi (FÖYM)" ile, fen öğrenme ortamı algıları Taylor ve Fraser (1991) tarafından geliştirilmiş ''Yapılandırmacı Öğrenme Ortamı Anketi (FÖOA)'' ile belirlenmiştir. Ayrıca özel yetenekli öğrencilerin fen bilimlerine ilişkin akademik başarı düzeylerini belirlemek amacıyla Aşut (2013) tarafından geliştirilen "Fen Bilimlerine Yönelik Başarı Testi (FBYBT)" kullanılmıştır. Araştırmada kullanılacak testlerin geçerlilik ve güvenirliklerini test etmek amacıyla asıl uygulama öncesinde pilot uygulama yapılmıştır. Hem pilot hem de asıl uygulamaların analizleri için SPSS, TAP ve AMOS paket programlarından yararlanılmıştır. Araştırmada öğrencilerin fen öğrenmeye yönelik motivasyonları (FÖYM), zihinsel risk alma düzeyleri (ZRA), yapılandırmacı öğrenme ortamı algıları (FÖOA) ve fen başarıları değişkenleri arasındaki ilişkileri belirlemek amacı ile yol (path) analizi kullanılmıştır. Analiz öncesinde literatür incelenmiş ve değişkenler arası ilişkilere yönelik bir Path diyagramı oluşturulmuştur. Buna göre Fen Öğrenmeye Yönelik Motivasyon (FÖYM) ve Fen Öğrenme Ortam Algısı (FÖOA) araştırmanın dışsal değişkenleri, Fen Öğrenmede Zihinsel Risk Alma (ZRA) ve Fen Başarısı ise içsel değişkenler olarak belirlenmiştir. Yapılan tüm analizler sonucunda genel olarak fen öğrenme ortam algısının fen bilimlerinde zihinsel risk almayı ve başarıyı, fen öğrenmeye yönelik motivasyonun fen bilimlerinde zihinsel risk alma ve fen başarısını ve fen bilimlerinde zihinsel risk almanın fen başarısını anlamlı bir şekilde yordadığı tespit edilmiştir.