Pankreas kitlelerinden endoskopık ultrasonografı eşliğinde ince iğne aspirasyon biyopsisi yapılan hastalarda, tanının doğruluğuna etki eden faktörlerin retrospektif incelenmesi

Giriş: Pankreas kanseri, 2000'lerin üçüncü dekadının sonuna yaklaşırken kanser nedenli ölümlerin, önemi giderek büyüyen bir nedeni olarak karşımıza çıkmaktadır. Hastaların tanı anında sekizde biri cerrahi uygulanabilir durumda olup, bu hastaların erken tespiti, hastaların beş yıllık sağ kalımının en önemli belirteci durumundadır. Hastalığın tanısında altın standart olan histopatolojik tanının en hızlı, en güvenli biçimde ortaya konmasında en yaygın yöntem haline gelen endoskopik ultrason güdümünde ince iğne aspirasyonu (EUS-FNA) prosedürü, her daim yerinde sitopatolog değerlendirme desteği ile yapılamamaktadır. Bu nedenle çalışmamızda, işleme ilişkin tanı doğruluğuna etki eden bazı demografik, klinik ve teknik faktörleri incelemeyi planladık. Gereç ve Yöntem: Düzce Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Endoskopi Ünitesi'nde Haziran 2020 – Eylül 2023 tarihleri arasında 18-90 yaş arası hastalar arasından, pankreatik solid lezyon nedeniyle EUS-FNA yapılan 95 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların demografik bilgileri arasından yaşları ve cinsiyetleri, klinik özellikleri arasından kitle lokalizasyonu ve kitle çapı, teknik detaylar açısından kullanılan iğnenin çapı, iğnenin kullanım şekli ve iğnenin giriş sayısı (pass) incelemeye alındı. Hastaların sitopatolojik tanıları ve nihai klinik tanıları kaydedildi. İkili lojistik regresyon analizi vasıtası ile incelemeye alınan özelliklerin, sitopatolojik tanının doğruluğuna etkisi hesaplandı. Bulgular: Yaş ve cinsiyet dağılımı bakımından gruplar homojendi. Pankreatik solid kitlelerden yapılan EUS-FNA'nın çalışmamızdaki sensitivitesi %77, spesifisitesi %100, pozitif prediktif değeri %100, negatif prediktif değeri %28.6, doğruluk oranı ise %79 olarak sonuçlandı. Hastaların yaşları ve cinsiyetleri, EUS-FNA ile malignite tanısı konmasında anlamlı bir farklılığa yol açmadı. Aynı şekilde kitle lokalizasyonu ve 50 mm ve altı çaptaki kitlelerde tanı doğruluğu bakımından anlamlı bir farklılık saptanmadı; 51 mm ve üzeri kitlelerde ise tanı doğruluğu anlamlı biçimde daha yüksek bulundu. İğne çapı, yaklaşım ve pass sayısının ise genel tanı performansını anlamlı biçimde etkilemediği tespit edildi. Sonuç: Pankreatik solid kitle nedeniyle EUS-FNA yapılan hastalarda hastaların yaşı veya cinsiyeti gibi demografik faktörlerin malignite tanısı konması üzerinde anlamlı bir etkilerinin olmadığı belirlendi. Kitle lokalizasyonunun benzeri bir biçimde tanı doğruluğunu anlamlı şekilde etkilemediği, 5 cm'den büyük kitlelerde yapılan EUS-FNA'nın tanı performansının anlamlı biçimde daha yüksek olduğu, bunun haricinde iğne çapı, yaklaşım veya pass sayısının tanı doğruluğu üzerinde anlamlı bir değişikliğe neden olmadığı görüldü. Çalışmamızın, gelecekte yapılacak yeni çalışmalara rehberlik edebileceğini umuyoruz. Anahtar kelimeler: pankreatik neoplaziler, endoskopik ultrasonografi, ince iğne aspirasyonu