Pankreasın neoplastik kistlerinde tanı parametreleri: Tek merkez deneyimi

Giriş ve Amaç Pankreas kistlerinin teşhis sıklığı, günümüzde bilgisayarlı tomografi (BT) ve manyetik rezonans görüntüleme (MRG) gibi kesitsel görüntüleme yöntemlerinin yaygın kullanımı nedeni ile giderek artmaktadır. Pankreas kistleri basitçe iki ana sınıfa ayrılmaktadır: non-neoplastik (ör: psödokist) ve neoplastik kistler. Pankreas kistik lezyonları (PKL)'nın tedavisini yönetmek çoğu zaman klinisyen için zordur bu nedenle ayırcı tanı yapılması için; öykü, klinik, labaratuvar, radyolojik görüntüleme, EUS, EUS-İİAB ile alınan kist sıvı analizi ve sitopatoloji verilerin değerlendirilmesi önemlidir. Bu çalışmanın amacı; pankreasın neoplastik kistlerinde klinik, laboratuvar, radyolojik, endosonografik ve patolojik incelemelerin tanıya katkısının psödokistlerle karşılaştırılarak araştırılmasıdır. Materyal ve Metod Çalışmaya Temmuz 2009-Ağustos 2017 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Gastroenteroloji Kliniği Endoskopi ünitesinde PKL nedenli EUS/EUS-İİAB ile değerlendirildikten sonra cerrahi operasyon geçiren ve patoloji sonucu ''neoplastik kist'' olan 30 hasta ile akut pankreatit öyküsü olup pankreas kistik lezyon nedenli EUS/EUS-İİAB değerlendirilmesi sonrası EUS raporlarında ''psödokist'' tanısı konulan 46 hasta dahil edilmiştir. Hastaların; demografik verileri; klinik özellikleri; laboratuvar verileri; radyolojik/EUS görüntü raporları ve patolojik inceleme sonuçları retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Sonuçlar PKL nedenli kiste yönelik cerrahi operasyon geçiren 30 hastanın cerrahi patoloji sonuçları; 15 hastanın (%50) IPMN, 6 hastanın (%20) kistik adenokarsinom, 4 hastanın (%13,3) SPPN, 3 hastanın (%10) MKN ve 2 hastanın (% 6,7) SKN'idi. EUS incelemesinde; pankreasın ve kistlerin morfolojik özelliklerine bakıldığında; neoplastik kist grubunda 2 (% 6,7) hastada kronik pankreatit bulguları, 6 (% 20) hastada ana pankreas kanalında genişleme, 2 ( % 6,7) hastada yan dal pankreas kanallarında genişleme, 6 ( % 20) hastada kistin pankreatik kanal ile bağlantılı olduğu, 9 (% 30) hastada septasyon, 5 (% 16,7) hastada lobulasyon, 5 (% 16,7) hastada kalsifikasyon, 4 (% 13,3) hastada kist duvarında kalınlaşma mevcuttu. Psödokist grubunda ise 1 (% 2,2) hastada septasyon, 1 (% 2,2) hastada lobulasyon mevcuttu. EUS-İİAB ile alınan kist sıvısı analizinde; Neoplastik kist grubunda kist analizinde bakılan amilaz ortalama değeri; 28.808,8 ± 60.961,01 U/L ve CEA ortalama değeri: 1.055,29 ± 1.548,14 ng/mL olarak; Psödokist grubunun kist analizinde ise amilaz ortalama değeri: 28.246,13 ± 29.858,56 U/L ve CEA ortalama değeri: 7,31 ± 10,02 ng/mL olarak saptanmıştır. EUS; neoplastik kistlerin 13'ünü (%43,3) tanısal olarak doğru tanımlamıştı. Müsinöz kistlerde; EUS'ın tanısal olarak ayırt ediciliğine EUS-İİAB bulgularından (sitopatoloji, müsin, string sign ve CEA >192 ng/mL ) herhangi birinin veya hepsinin pozitif olmasını eklediğimizde; tanısal duyarlılık %88,9'a varan oranlara ulaşmaktadır. Tartışma ve Öneriler Pankreasın neoplastik kistlerinin tanısında EUS ve EUS-İİAB en yüksek tanısal duyarlılığa sahip yöntemdir. Buna rağmen %15'e varan oranda neoplastik / benign kist ayrımını yapmada yeterli olmamaktadır. Radyolojik yöntemlerle birlikte kullanımı tanısal doğruluğu arttırmaktadır. Pankreas kisti bulunan diyabetik hastalarda serum CA 19-9 düzeylerinin bakılması neoplastik kist tanısında yardımcı olabilir. Anahtar kelimeler: Pankreas, psödokist, kist, neoplazi, tanı, endoskopik ultrasonografi