Parkinson hastalığı'nda sosyal kognisyonun dopaminerjik uyarımla ilişkisi

Akkaya, Gözde. (2019). Parkinson Hastalığı'nda Sosyal Kognisyonun Dopaminerjik Uyarım ile İlişkisi. İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sinirbilim ABD. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul. Amaç: Bu çalışmada Parkinson Hastaları'nda sosyal kognisyon yetisinin dopaminerjik uyarım ile ilişkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmaya son 5 yıldır takibi yapılan, oral levodopa kullanan11, LCIG ile tedavisi yapılan 10 İdiyopatik Parkinson tanılı hasta alınmıştır.. Nevroz ve psikoz, otizm spektrum bozuklukları, demans veya başka bir nörolojik hastalık tanısı almış olmak ile okur-yazar olmamak dışlama kriterlerini oluşturmuştur. Uygulama iki aşamalı olarak gerçekleştirilmiştir. İlk uygulamada hastalar açık durumda alınmış ve ACE-R, Stroop Testi, Benton Çizgi Yönü Testi, Benton Yüz Tanıma Testi'nden oluşan nöropsikolojik test bataryası ile Gözlerden Zihin Okuma ve Pot Kırmayı Fark Etme (Faux-Pas) sosyal kognisyon test bataryası uygulanmıştır. İkinci uygulamada hastalar kapalı durumda alınmış ve R-MET ile Faux-Pas testleri uygulanmıştır. İkinci uygulamadan sonra hastalara oral levodopa içeren ilaçları veya intestinal l-dopa verilmiş ve hastalar açık duruma geçene dek rahat bir ortamda dinlenmeleri sağlanmıştır. Bulgular: İki grup arasında nöropsikolojik test skorları açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamıştır. İki grubun R-MET test skorlarında hastaların açık ve kapalı durumları arasında istatistiksel düzeyde anlamlı farklılık olmadığı görülmüştür; ancak hastaların gerek açık gerekse de kapalı durumda R-MET skorları, Türkiye normlarının 2 standart sapma altında altında kalmıştır. Faux-Pas test skorlarında hastaların açık durumu performanslarının kapalı durumuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha iyi olduğu saptanmıştır. Oral levodopa alan ve LCIG tedavisi gören hasta grupları arasında R-MET ve Faux-Pas sosyal kognisyon test skorları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olmadığı görülmüştür. Faux-Pas testinde levodopa alan grup ve LCIG grubu puanları arasında istatistiksel düzeyde anlamlı farklılık saptanmamıştır. Levodopa alan grup ve sağlıklı kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılık olduğu görülmüştür. LCIG grubu ve sağlıklı kontrol grubu arasında da istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılık olduğu görülmüştür. Sağlıklı kontrol grubunun puanı hem oral levodopa alan gruptan hem de LCIG grubundan anlamlı düzeyde yüksektir. Sonuç: Dopaminerjik uyarımın hastaların afektif ZK yetilerinde herhangi bir olumlu etki göstermediği, ancak hastaların kognitif ZK yetileri üzerinde olumlu etki gösterdiği görülmüştür. Anahtar Kelimeler : Parkinson Hastalığı, Sosyal Kognisyon, Zihin Kuramı, Dopamin, Nöropsikoloji