Parkinson hastalığında kinezyofobi sıklığı; yaşam kalitesi, denge ve duygudurum üzerine etkisi

Amaç: Bu araştırmanın amacı, Parkinson hastalığına sahip bireylerde kinezyofobi sıklığını belirlemek ve kinezyofobinin, yaşam kalitesi,denge ve duygudurum üzerindeki etkilerini incelemektir. Parkinson hastalığının motor ve non-motor semptomlarının hastaların günlük yaşam aktiviteleri üzerinde yarattığı olumsuz etkiler bilinen bir gerçektir. Kinezyofobi, özellikle bu bireylerde düşme korkusu ve hareket kısıtlılığı gibi semptomlarla ilişkilendirilebilecek önemli bir psikolojik durumdur. Bu bağlamda, araştırma, kinezyofobinin Parkinson hastalarının denge ve motor becerileri üzerindeki etkilerini analiz etmeyi ve aynı zamanda hastaların yaşam kalitesini ve duygusal durumlarını nasıl etkilediğini incelemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, Parkinson hastalığının evrelerine göre kinezyofobi ile diğer parametreler arasındaki olası ilişkiyi anlamak, hastalığın tedavi süreçlerine yönelik yeni yaklaşımlar geliştirilmesine olanak sağlayacaktır. Sonuç olarak bu çalışma, Parkinson hastalığının yönetimini etkileyen kinezyofobiyi daha ayrıntılı bir şekilde incelemeyi ve bu duruma yönelik erken müdahale stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlamayı hedeflemektedir. Yöntem: Çalışmaya Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı ile Nöroloji Anabilim Dalı polikliniklerine Mart 2024- Ağustos 2024 tarihleri arasında başvuran, çalışmaya alınma ve çalışmadan dışlanma kriterlerini karşılayan 50-80 yaşları arasında 42 hasta alınmıştır. Kontrol grubunda ise yaşları 50-80 arasında olan 42 gönüllü katılımcı çalışmaya dahil edildi. Öncelikle hasta ve kontrol grubunun demografik bilgileri kaydedildi. Denge Berg Denge ölçeği (BDÖ), duygudurum Hastane Anksiyete-Depresyon ölçeği (HADS), yaşam kalitesi short form (SF-36) ölçeği ile değerlendirildi. Kinezyofobi düzeyi Tampa kinezyofobi ölçeği (TKÖ) kullanılarak değerlendirildi. Ayrıca hasta grubunda Parkinson hastalığını evrelemek için Hoehn-Yahr evrelemesi kullanıldı. Hastalığın motor semptom şiddeti ise Birleşik Parkinson Hastalığı Derecelendirme Ölçeği'nin 3. Motor kısmı (UPDRS-3) kullanılarak değerlendirildi. Bulgular: Çalışmamızda Hasta grubunun %40,5'i kadın ve %59,5'i erkek iken kontrol grubunda olanların %47,6'sı kadın ve %52,4'ü ise erkek olup aralarında anlamlı farklılık yoktu (p=0,510). Hasta grubunda olanların yaş ortalaması 65,4±7,6 yıl iken kontrol grubunun yaş ortalaması 65,0±7,8 yıl olup aralarında istatistiksel farklılık görülmemiştir (p=0,832). Kinezyofobi, denge, yaşam kalitesi, depresyon ve anksiyete açısından kontrol grubuna kıyasla hasta grubunda belirgin olarak daha kötü sonuçlar tespit ettik ve bu fark istatistiksel olarak anlamlıydı. Hasta grubunun UPDRS-3 skoru ortalaması 46,4±26,5 olup orta düzey motor bozukluk ile uyumlu bulunmuştur. Hasta grubunda UPDRS-3 ve HADS-D ile TKÖ arasında güçlü pozitif korelasyon tespit edildi. HADS-A, Hastalık süresi ve yaş ile TKÖ arasında orta güçte pozitif korelasyon bulundu. BDÖ ile TKÖ arasında güçlü negatif korelasyon tespit edildi. SF-36'nın 8 alt boyutu ve boy ile TKÖ arasında orta güçte negatif korelasyon bulundu. Regresyon analizi sonucuna göre Parkinson hastalarında kinezyofobi üzerinde en güçlü etkisi olan faktörün depresyon olduğu görüldü. Sonuç: Bu araştırmanın bulguları, Parkinson hastalığı olan bireylerde kinezyofobinin normal popülasyona göre daha sık görüldüğünü ve hastalığın yönetiminde önemli bir faktör olduğunu ortaya koymuştur. Kinezyofobinin denge, yaşam kalitesi ve duygu durum üzerinde olumsuz etkiler yarattığı tespit edilmiştir. Ayrıca, bu durumun hastalık evresine göre değişiklik gösterdiği gözlemlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, Parkinson hastalarında kinezyofobinin erken tespit edilip önlemler alınmasının, hem hastalık yönetiminde hem de yaşam kalitesinin artırılmasında önemli bir katkı sağlayabileceğini ortaya koymaktadır.