Parkinsonizm alt gruplarının ayırıcı tanısında mezensefalon indekslerinin tanıya katkısı

Parkinson hastalığı (PH) parkinsonizm kardinal klinik bulguları ile karakterize, genellikle 50-60 yaşlarında başlayan progresif seyirli, kronik bir hastalıktır. Progresif Supranukleer Palsi (PSP) ve Multi Sistem Atrofi-Parkinson tipi (MSA-P) gibi Parkinson-plus sendromu (PPS) grubu hastalıkları ise kardinal parkinsonizm bulgularına ek karakteristik klinik bulgular gösteren ve prognozu PH'den kötü olan hastalıklardır. Prognozları ve tedavileri farklı olan parkinsonian hastalık subgruplarının erken döneminde tanınması önemlidir. Bu ayrım için kullanılabilecek biyolojik bir belirteç yoktur ve nihai tanıda klinik veriler belirleyici olmaktadır. Ancak semptomların başlangıcından tanı konulana kadar geçen ortalama süre 3,6 - 4,9 yıldır. Bu süreçte MSA-P ve PSP gibi prognozu ve tedavisi farklı olan PPS grubu hastalıklarında, karakteristik klinik özellikleri oturana kadar hastalar yıllarca idiopatik Parkinson hastalığı, denge-yürüme bozukluğu, serebrovasküler hastalık ve depresyon vb. gibi yanlış tanılar ile takip edilebilmektedir. Patolojik bulgular ve MR görüntülemede elde edilen bulgularda, PSP'de superior serebellar pedinkül ve mesensefalonda atrofi, MSA-P'de orta serebellar pedinkül ve ponsta atrofi belirgin bulunmuş iken, PH'de tüm bu yapılar hacmen korunmuştur. Çalışmamızın amacı parkinsonizm kliniği ile hastanemize başvurmuş hastaların MR görüntülemesinde izlenen beyin sapı değişikliklerinin, tek ve kombine ölçümler ile ayırıcı tanıdaki sensitivite ve spesifitesini belirlemektir. Bu amaçla Kasım 2015 - Mayıs 2017 tarihleri arasında hareket bozuklukları polikliniğine parkinsonizm şikayetiyle başvurmuş tanıları hareket bozuklukları konusunda deneyimi bulunan hastanemiz nöroloji bölümü öğretim üyesi tarafından konulmuş, kranial MR görüntülemesi yapılmış ve ek serebral patolojisi bulunmayan hastalar tarandı. Çalışmaya 14 PSP, 8 MSA ve 43 PH olmak üzere toplamda 65 hasta dahil edilmiştir. Ayrıca serebral patolojisi bulunmayan 45 hasta kontrol grubu olarak hastane arşivinden taranmıştır. Arşivdeki T1 MPRAGE görüntülerinden pons alanı (P), mezensefalon alanı (M), orta pedinkül genişliği (MCPs), superior pedinkül genişliği (SCPs), pedinkül açısı (PA) ölçüldü, ayrıca P/M oranı, MCP/SCP oranı ve daha önce tanımlanmış olan MR Parkinson indeks [(P/M)x(MCP/SCP)] ve yeni tanımladığımız Akdeniz indeks [(P/M)x(PA/180)] hesaplanmıştır. Ölçümler biri hastanemiz nöroradyoloji öğretim üyesi olmak üzere iki farklı araştırmacı tarafından toplamda 3 kez ölçülmüş olup değerlendiriciler arası ve değerlendirici içi uyum hesaplanmıştır. PSP, MSA ve PD karşılaştırıldığında üç grup arasındaki ölçümler açısında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmış (p< 0,05) olup, ikili karşılaştırmalar sonucu farkın PSP hastaları ile PD hastaları arasındaki farktan kaynaklandığı anlaşılmıştır. PSP klinik bilgili hastalarda diğer gruplardan farklı olarak SCP ve mezensefalon alanı daha küçük; P/M oranı, MCP/SCP oranı ve PA'nın ise daha büyük olduğu saptanmıştır. MR Parkinsonizim İndeks (Pİ) oranları PSP gurubunda (median, 16.56), PH (median, 10.9) ve MSA (median, 8.37) grubuna göre belirgin yüksektir. Benzer şekilde Akdeniz İndeks (AKİ) oranları PSP (median, 2.63) grubunda, PH (median, 1.68) ve MSA (median, 1.48) grubuna göre belirgin yüksektir. Pİ ile AKİ karşılaştırıldığında benzer sensitivite-spesifite değerleri ve negatif prediktif değer elde edilmiştir. Ancak değerlendiriciler arası ve değerlendirici içi uyum Pİ ile karşılaştırıldığında Akdeniz indekste belirgin yüksek olarak saptanmıştır. Akdeniz indeks ve Parkinson indeks PSP'nin PH'den ayrımında kliniğe yardımcı bir parametre olarak kullanılabilir. Ancak günlük iş yoğunluğunda ölçüm pratikliği ve tekrarlanabilirliğinin yüksek olması nedeniyle Akdeniz indeksin kullanılmasının uygun olacağı kanısındayız. Anahtar Sözcükler: MRG, Parkinson hastalığı, Progresif Supranukleer Palsi Multi Sistem Atrofi-Parkinson tipi, Parkinson indeks