Pediatrik hastalarda kalıcı santral venöz kateter eğitiminin komplikasyonlara etkisi

Amaç: Santral venöz kateterler (SVK) pediatrik hematoloji onkoloji hastalarının tedavisinde sık kullanılan venöz erişim araçlarındandır. Kateterin takılması, izlem ve bakımındaki uygulamalarla komplikasyonların önlenmesi amaçlanır. Taburculuk sonrası kalıcı santral venöz kateterlerin evde bakımının sürdürülmesi de gereklidir. Bu çalışma, kalıcı santral venöz kateteri olan pediatrik hematoloji onkoloji hastalarına verilen planlanmış kateter bakım eğitiminin, kateter kullanım süresi, enfeksiyon ve tromboz gibi komplikasyonlara etkisini retrospektif olarak incelemek amacıyla planlanmıştır. Yöntem: Çalışmamız 2014-2018 tarihleri arasında retrospektif olarak kalıcı SVK yerleştirilen 277 hastaya yerleştirilen 429 kateter girişimi verilerinin toplanmasıyla gerçekleştirilmiştir. Veriler hasta dosyalarından, hastane hasta bilgi sisteminden ve eğitim kayıtlarından elde edilmiştir. Bulgular: Çalışmamızda kateter girişimlerinin %44,5'i hematolojik malignite, %19,9'u solid tümör ve %35,9'u kemik iliği transplantasyon hastalarına uygulandığı saptandı. Hastaların %47,6'sının planlı SVK bakım eğitimini aldığı, %52,4'ünün bu eğitimi almadığı saptandı. Kateter kullanım süresi içinde kateterlerin %48,7'sinde bakteriyel üreme saptandı. Kateter bakım eğitimi alan hastaların kateterlerinde bakteriyel üreme oranı daha düşük saptandı (p=0,017). Eğitim alan ve almayan hastalar arasında tromboz görülme ve SVK kullanım sürelerinde anlamlı fark bulunmadı. Sonuç: Kateter bakım eğitimi alan hastalarda görülen kateter üreme oranı eğitim almayan hastalara göre daha düşük bulunmuştur. Bu çalışma ülkemizde bireysel planlanmış kalıcı santral venöz kateter bakım eğitiminin etkinliğinin değerlendirildiği ilk çalışmadır. Kateter bakım eğitiminin değerlendirildiği farklı çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: santral venöz kateter, komplikasyon, eğitim, pediatrik hematoloji onkoloji