İttihat ve Terakki algısında: İki yazar, iki görüş

Süreklilik ve kopuş tezi, Türk siyasi tarih okumasında önemli bir yere sahiptir. İki önemli araştırmacı olan Ahmad ve Zürcher, iki farklı perspektiften Türk toplumunun ve kurumlarının modernleşmesini incelemiştir. Ahmad kopuş tezini savunurken, Zürcher sürekliliğin altını çizmektedir. Bu çalışmada, bu iki yazarın süreklilik ve kopuş algıları üzerinden, kronolojik olarak Türk siyasi, kültürel ve sosyal hayatındaki değişim, dönüşüm ve bugüne aktarılan miras incelenmiştir. Tanzimat'la birlikte başlayan aydınlanma hareketleri, Türk entelektüelleri öncülüğünde birçok fikrin Batı'dan ithal edilmesiyle birlikte, etkilerinin günümüze kadar devam ettirmiş toplumsal ve siyasal hareketlerin fitilini ateşlemiştir. Genç Osmanlılar ve Jön Türkler gibi, aydınlanmanın, modernleşmenin fikir öncülüğünü yapmış bu topluluklar, hayatımıza bugüne kadar uzanacak dokunuşlar yapmışlardır. 1908'de ilan edilen Meşrutiyet'le birlikte, bu fikir cereyanları, kitle hareketlerine dönüşerek toplumsal tarihimize girmiştir. 19 yüzyıl sonundan, 20. Yüzyıl erken dönemine kadar damgasını vurmuş İttihat ve Terakki Cemiyeti, dönemi anlamakta ve bu çalışmanın şekillenmesinde önemli bir mahiyete sahiptir. Büyük bir fikir mirası, devlet geleneği ve siyasi kadro üzerine inşa edilmiş olan Türkiye Cumhuriyeti, modernleşme sürecini devlet politikasına dönüştürerek devam ettirmiştir. Devrimlerin radikalleşmesi, birçoğu İttihatçı geçmişe sahip olan Cumhuriyet kadrolarının yürüttüğü faaliyetler, Türk toplumunu siyasi, iktisadi ve sosyal hayatta, Batı'ya entegre etmek için büyük çaba göstermiştir. Mustafa Kemal'in tarih sahnesine yükselmesinden, Türkiye Cumhuriyeti erken dönemine kadar olan süreçte, yürüttüğü, tutkulu ve idealist tutumu, Türk devletinin, Türk toplumunun ve Türk sosyetesinin inşasında nasıl bir inşa süreci geçirdiği bu çalışmada, süreklilik kopuş tezi üzerinden incelenmiştir.