Perdeye yansıyan gurbet, Türk dış göçü ve sinema: 1971-1994 yılları arası dış göç temalı filmlerin analizi

Görsel unsurlar, sosyolojinin son dönemlerde önemle kullanmaya başladığı veri kaynaklarındandır. Toplumsal süreçlerin analizinde, perdeye yansıyan filmler de önemli bir veri kaynağı olabilmektedir. Özellikle güncel dönem yoğun göç örnekleri, zaman sürecinde bu tür görsellerden okumaları gerekli kılmaktadır. "Perdeye Yansıyan Gurbet, Türk Dış Göçü ve Sinema: 1971-1994 Yılları Arası Dış Göç Temalı Filmlerin Analizi" başlığı altında işlenen bu çalışma, 1971 ile 1994 yılları arasında Türk Sineması tarafından filme alınan Türk dış göçü temalı filmlerin, sosyolojik analiz teknikleri yoluyla, göç kuramları ekseninde tartışıldığı bir çerçeveye sahiptir. Çalışma, göç sosyolojisi, sinema sosyolojisi, görsel sosyoloji bağlamında oluşan bir bakış açısına sahiptir. Metodolojik olarak film okumalarından betimlemeler yapmayı hedefleyen çalışma, Türk yönetmenlerin dış göçle ilgili seçilen ve ulaşılabilen 20 filmine odaklanmıştır. Filmlerde genel ve 56 karakter üzerinden içerik okumalarına odaklanılmış; gerekli kaynak taramaları yapılmıştır. Her film en az iki kez izlenmiş ve notlar alınmıştır. Veriler nitel ve nicel olarak değerlendirilmiştir. Araştırma, toplam beş bölümden oluşmaktadır. İlk iki bölüm kavramsal analiz üzerine kuruluyken, üçüncü bölüm metodolojik süreci özetlemektedir. Dördüncü bölüm bulguların analizinden oluşmaktadır. İlk kısımda filmlerin sinemasal ve toplumbilimsel genel içerik tanımları yapılmaktadır. İkinci ve üçüncü kısımlarda film okumaları, göç kavramları (göç tipi, göç nedenleri, göçmen tipi, cinsiyet, göç kararı, iş yeterliliği, göçün yasal karakteristiği, göç edilen hedef ülke, göçe iten ve çeken faktörler, göçün sonucu) ve toplumbilimsel kavramlar (yabancılaşma, anomi, bürokrasi, sosyo-ekonomik sınıf, sapkınlık, seçkinler, yaşam biçimi, toplumsal rol ve statüler, cinsiyet, toplumsallaşma, stereotip, değerler ve değer çatışmaları, diğer kavramlar) üzerinden yapılmıştır. Son kısımda ise, okumalarla yapılan içerik analizini daha öteye taşıyabilecek, sosyoloji için yeni bir yaklaşımla göstergebilimsel analiz, 3 filmin seçme sekanslarında denenmiştir. Burada görüntüsel anlatım, gösterge çözümlemesi ve ikili karşıtlık, gösterge, gösteren ve gösterilen gibi unsurlar dikkate alınmıştır. Beşinci bölüm sonuç ve önerilerden oluşmaktadır. Çalışma sonucunda elde edilen veriler, göç sürecinin sinemasal anlatımının dönem verileriyle örtüştüğünü ortaya koymaktadır. Bunun yanında, kullanımında çekinceler olmasına rağmen, film gibi görsel unsurların, göç gibi belirli konularda, toplumsal süreçlerin takibinde veri kaynağı olarak kullanılabileceği ve bunun gerekliliği ortaya konulmuştur.