Periodontitisli bireylerin tükürük ve serum örneklerinde 8-hidroksideoksiguanozin (8-OHDG) ve forkhead BOX-O1 (FOXO1) seviyelerinin değerlendirilmesi

Periodontitisli Bireylerin Tükürük ve Serum Örneklerinde 8-Hidroksideoksiguanozin (8-OHDG) ve Forkhead BOX-O1 (FOXO1) Seviyelerinin Değerlendirilmesi Periodontitis; diş destek dokularının yıkımı ve konak enflamatuar immün cevabın bozulmasıyla karakterize kronik bir hastalıktır.Periodontal doku yıkım mekanizmasında esas olarak, proteolitik enzimler ve inhibitörleri ile reaktif oksijen türleri (ROT) ve antioksidan (AO) sistem arasındaki homeostatik dengenin bozulması yer alır.ROT ekstraselüler matriks bileşenlerinin depolimerizasyonunda, lipit peroksidasyonunda, antiproteazlar gibi enzimlerin oksidasyonunda, proenflamatuar sitokinlerin indüksiyonu ve DNA hasarında aktiftir.Aşırı ROT aktivitesiyle birlikte antioksidan eksikliğinin doğrudan veya dolaylı bir sonucu olarak redoks duyarlı transkripsiyon faktörlerinin aktivasyonu gerçekleşir ve inflamatuar süreç başlar. Periodontal doku hasarı meydana gelir.8-hidroksideoksiguanozin (8-OHdG) DNA tamiri ile vücut sıvılarına salınan oksidize bir nükleozittir. Yapılan çalışmalar vücut sıvılarındaki 8-OHdG'nin bir oksidatif stres belirteci olarak görev yaptığını ve kronik enflamatuar hastalıkları da içeren bozukluklarda oksidatif hasarı değerlendirmede kullanıldığını göstermiştir. FoxO'lar, Forkhead süper ailesinin O (diğer) sınıfının üyeleridir. Bu sınıfın dört üyesi şu anda bilinmektedir, FoxO1, FoxO3, FoxO4 ve FoxO6.Aktif FOX-O, ROT'u bozan enzimlerin indüksiyonu yoluyla oksidatif stresten korunmada rol oynar FoxO ayrıca, O2'nin H2O2'ye dönüşümünü katalize eden manganez süperoksit dismutazın (MnSOD) transkripsiyonu yoluyla oksidatif stresi antagonize eder.Ayrıca FoxO1, antioksidan enzimleri yükselterek oksidatif strese direnir. Bir transkripsiyon faktörü olan FOX-O1 proteini; hücrenin hayatta kalması ve farklılaşması, reaktif oksijen türlerinin (ROT) azaltılması ve apoptoz dahil olmak üzere bir dizi hücresel süreçte anahtar düzenleyici olarak görev alır. FoxO1'in antioksidan savunmayı geliştirmedeki rolü, FoxO1'i periodontitis tedavisinin aday hedefi olarak gösterir.Diğer taraftan kardiyovasküler hastalık,beyin ve iskelet kas hastalıkları gibi bazı sistemik hastalıklarla ilişkisi ortaya konmuştur.Ancak yine inflamatuar bir hastalık olan periodontitis ile ilişkisi hakkında yeterli veri mevcut değildir.Çalışmamızın amacı; periodontitisli bireyler ve periodontal olarak sağlıklı bireylerin serum ve tükürük örneklerinde FOX-O1 ve 8-OHdG seviyelerinin saptanması ve aynı zamanda bu belirteçlerin birbirleri ile ve periodontal klinik parametreler ile ilişkisinin değerlendirilmesidir.Bu amaçla çalışmaya generalize evre III derece C periodontitis tanısı konmuş 19 , generalize evre III derece B periodontitis tanısı konmuş 20 ve periodontal ve sistemik olarak sağlıklı 20 hasta dahil edilmiştir.59 bireyden elde edilmiş olan serum ve tükürük örneklerinde FoxO-1 ve 8-OHdG seviyeleri ELISA yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir.Tüm klinik periodontal parametreler (PI, CD, SKİ, KAK), her iki periodontitis grubunda K grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulunmuştur (p<0.05).8-OHdG tükürük seviyeleri her 2 periodontitis grubunda kontrol grubuna göre anlamlı yüksek bulunmuştur.FOXO1 tükürük seviyeleri ise her 2 periodontitis grubunda kontrol grubuna göre anlamlı düşük seviyede bulunmuştur.Tüm klinik periodontal parametreler tükürük 8-OHdG seviyesi ile orta dereceli pozitif korelasyon göstermektedir (sırasıyla CD için r= 0.570, SKİ için r= 0.573, PI için r= 0.470, KAK için r= 0.600). Tükürük FOXO1 seviyesi sadece SKİ ile düşük dereceli negatif korelasyona sahipken (r= -0.336) diğer klinik parametreler ile korelasyon göstermemektedir. Tükürük FOXO1 seviyesi; 8-OHdG tükürük seviyesi ile düşük dereceli negatif korelasyona sahiptir. (r= -0.395)Bu günkü literatür bilgilerimizle periodontal hastalığın, inflamatuar karakteri gereği artmış oksidatif stres ve azalmış antioksidan seviyenin artmış inflamasyon, endotelyal ve mitokondriyal disfonksiyon ve apopitozis gibi çeşitli destruktif mekanizmaları aktive ettiği bilinmektedir. Bu nedenle DNA hasarını ve oksidatif stresi gösteren önemli bir parametre olan 8-Ohdg seviyelerinin hastalık gruplarında artmış olması beklenen bir sonuç olup literatür verileri ile uyumludur.Doku homeostazında önemli fonksiyonları olan FoxO-1'in özellikle oksidatif strese karşı koruyucu etkisi olduğu gösterilmiştir ancak periodontal inflamasyonda doku homeostazının oksidanlar lehine bozulmuş olması azalmış FoxO-1 seviyesi ile uyumludur.FOX-O1'in antioksidan savunmayı desteklemedeki rolü, FOX-O1'in periodontitis tedavisinin aday bir hedefi olduğunu düşündürebilir. İleride yapılacak çalışmalarla FOXO1'in periodontitis tedavisindeki yeri açıklanmaya çalışılmalıdır. Anahtar sözcükler: Periodontitis, 8-Hidroksideoksiguanozin (8-OHdG), Forkhead Box-O1 (FOXO1), Oksidatif Stres