Glaucium flavum crantz. bitkisinin farmakognozik açıdan değerlendirilmesi

Papaveraceae familyasının Glaucium genusunu dahil Glaucium flavum, genellikle sarı çiçekli olarak 500 m'den az yükseklikte su kenarlarındaki kumlarda ve erozyona uğramış kayalık alanlarda yetişmektedir. İçerdiği izokinolin alkaloitleri sebebiyle antitussif, nöroprotektif, antienflamatuar ve antibakteriyel etkileri mevcuttur. Üç farklı lokasyondan toplanan Glaucium flavum bitkisinin toprak üstü kısımları üzerinde Avrupa Farmakopesi'nde yer alan "kurutmada kayıp, total kül, sülfat külü ve hidroklorik asitte çözünmeyen kül" miktar tayinleri yapılmıştır. Bitkilerin alkaloit profili GC-MS yöntemi ile tespit edilmiştir. Bitki örneklerinin alkaloit ekstreleri üzerinde asetilkolinesteraz ve butirilkolinesteraz inhibitör aktiviteleri çalışılmıştır. Bitkilerin alkaloit profiline bakıldığında Şakran, İzmir'den toplanan Bulancak, Giresun kültürü olan bitkide glausin; Mordoğan, İzmir'den toplanan bitkide izokoridin; Karabiga, Çanakkale'den toplanan bitkide molekül ağırlığı 337 olan bir alkaloit major olarak bulunmuştur. Bitkilerden hazırlanan ekstrelerin hepsinde asetilkolinesteraz ve butirilkolinesteraz inhibitör aktivite potansiyeli tespit edilmiştir. Çalışılan bitkiler arasında en yüksek aktivite Karabiga, Çanakkale'den toplanan bitki ekstresinde gözlenmiştir. Asetilkolinesteraz inhibitör aktivite için en yüksek IC50 değeri 8,98 µg/mL iken, butirilkolinesteraz için en yüksek IC50 değeri 17,46 µg/mL'dir. Aynı bitkinin farklı lokasyonlardan toplanan örneklerinde alkaloit profili ve biyolojik aktivite açısından farklılıklar tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler; Glaucium flavum; Papaveraceae; alkaloit; GC-MS; asetilkolinesteraz inhibitör