Pikan cevizi (Carya illinoensis) ve kivi (Actinidia deliciosa)'nin biyoteknolojik yöntemlerle mikropropagasyon yollarının araştırılması

VI ÖZET Çalışmada, olgun tohumlar ve ürün veren ağaçların farklı dokuları kullanılarak, Carya illinoensis pikan ceviz çeşidinin, organogenesis ile çoğaltılması metodlan geliştirildi. Bunun için, pikan cevizinin meyve veren ağaçlardan alınan lateral ve apikal tomurcuklar ve olgun tohumlarından itibaren, steril eksplantlann üretimi için, yüzey sterilizasyon metodlan geliştirildi. Ayrıca kivinin (Actinidia deliciosd) olgun tohumlarından itibaren organogenesis ile çoğaltılması ve yaprak kalkışlarından itibaren bitki rejenerasyonu metodlan geliştirildi. Pikan cevizinin olgun tohumlan, BAP ve kinetin farklı konsantrasyonlarında (0.5 - 4.0 mg l"1) kültüre alınarak çimlenmeye sitokininlerin etkisi araştırıldı ve 2.0 mg l"1 BAP'h ortamın en iyi sonucu verdiği saptandı. Ürün veren pikan ağaçlarından alman apikal ve lateral tomurcuklar, BAP ve kinetinin 0.5 - 4.0 mg l^'lik konsantrasyonlarında, ayda bir kez olmak üzere bir yıl boyunca kültüre alındı. Bu zaman periyodu içerisinde tomurcukların (lateral ve apikal) yukanda belirtilen hormon konsantrasyonlarında kültüre cevap vermeyerek gelişmediği tespit edildi. Kivi tohumlarının in vitro şartlarda çinalendirilmesine materyal şekli, MS konsantrasyonu, şeker çeşidi ve BAP oranlarının etkisi ayn ayn araştmldı. 2.0 mg l^BAP, 30 g/l sakkaroz ve 1/4 MS'in ideal çimlenme ortamı olduğu saptandı. İn vitro şartlarda elde edilen kivi sürgünlerinin proliferasyonuna, MS konsantrasyonu, şeker çeşidi ve sitoldninlerin etkisi ayn ayn araştırıldı. Sürgün proliferasyonu için, 0.5 mg l"1 BAP ve 30 g/l sakkaroz ile desteklenmiş 1/1 MS besi ortamının optimum sonuç verdiği tespit edildi. Elde edilen sürgünler, 1.0 mg l"1 NAA'li MS besi ortamında köklendirilerek in vivo şartlara adaptasyonu sağlandı. Kalkıştan itibaren bitki rejenerasyonu çalışmalarında başlangıç kallusunu elde etmek amacı ile materyal şeklinin, 2,4-D ile desteklenmiş oksin (1.0 mg l"1 NAA) ve sitokinin (1.0 mg l"1 BAP) etkisi ayn ayn araştmldı. Sonuçta, 1.0 mg l"1 NAA + 2.0 mg l"1 2,4-D'li MS besi ortamında kültüre alınan yaprak eksplantlanndan, bitki rejenerasyonu için ideal kalkış elde edildi. Birkaç alt kültür sonrasında, test edilen tüm BAP oranlarında (1.0 - 8.0 mg l"1 ), kalkıştan itibaren sürgün elde edildi. Ancak en iyi sürgün oluşumunun 4.0 mg l"1 BAP'h ortamda olduğu saptandı.