Platon'un siyaset felsefesinde Sokratik etiğin dönüşümü üzerine eleştirel bir inceleme

Bu çalışma, Platon'un Devlet diyaloğunda siyasal iktidarın paradoksal doğası üzerine eleştirel bir soruşturma yürütmeyi ve Platoncu etiğin çağdaş siyaset felsefesindeki izdüşümlerini tartışmayı amaçlamaktadır. Platon'un Devlet'in Birinci Kitap'ında ikna (peitho) ve zor (bia) arasında konumlandırdığı bu paradoks, aynı zamanda siyasal iktidarın yasa ve şiddet üzerine kurulu karmaşık yapısına da açığa çıkarır. Devlet, siyasal iktidarın paradoksal doğasını bir sorunsal olarak tanımlarken, kurucu iktidarın kaçınılmaz olarak ürettiği şiddet sorununu etik bir çerçeve içerisinde kavramsallaştırmaya girişir. Bu inceleme, Platon'un, Devlet'te siyasal iktidarın paradoksal doğasını aşabilmek adına yasa (nomos) ve adalet (dikaiosunē) arasında beliren normatif bir farka işaret ettiğini öne sürmektedir. Platon açısından yasa ve adalet arasındaki bu ontolojik fark aynı zamanda etik bir incelemeyi de zorunlu kılmaktadır. Bu nedenle, Devlet, siyasal iktidara yerleşik olan şiddeti dönüştürmek adına kentin (polis) anayasal bir rejim (politeia) tarafından yeniden düzenlenmesini savunmaktadır. Bu anayasal rejim hem geleneğin yeniden kuruluşuna hem de normatif bir gelecek ve eleştiri fikrine yönelmektedir. Bir başka deyişle, Devlet, siyasalın şiddetten arındırılması için tartışmanın merkezine yasa sorusunu taşırken, adaleti öncelikle ahlâki bir ilke olarak savunan bir iktidar eleştirisi geliştirir. Bu ahlâki bakış açısı Devlet'te hermeneutik ve spekülatif etik olarak adlandıracağımız diyalektik bir inceleme üzerinden ilerlemektedir. Buradan hareketle, Devlet, hem geleneğinin yeniden yorumlanmasına olanak sağlayan hermeneutik etiği hem de geleceğe yönelik normatif bir ütopya olarak spekülatif etiği yapılandıracaktır. Sonuç olarak çalışmamız, Platoncu etiğin bu radikal yorumunu siyasal iktidarın paradoksal doğasını aşabilmek adına bir politik imkân olarak kabul ederken, aynı zamanda Devlet'in modern politika felsefesi içerisindeki konumunu tekrar sorgulamaktadır. "Platon'a karşı Platon ile beraber düşünmek" olarak tanımlayacağımız bu siyasal tutum, 19. yüzyılda Hegel'in hukuk felsefesiyle başlayan ve 20. yüzyılda sırasıyla Schmitt, Arendt, Derrida ve Habermas tarafından sınırları çizilen yasa, şiddet ve adalet arasındaki ilişkiyi anayasal cumhuriyetçilik bağlamında yorumlamak açısında da kritik bir öneme sahip gözükmektedir.