Portal hipertansiyona bağlı assitin ayırıcı tanısında assit PRO-BNP ve assit kolesterolünün önemi

GİRİŞ: Assit batın içerisinde patolojik olarak sıvı birikmesidir. Portal hipertansiyon varlığında gelişebileceği gibi portal hipertansiyon dışı nedenlerle de görülebilmektedir. İki ana grubun ayırıcı tanısında serum – assit albümin farkı (SAAF) en sık kullanılan yöntemdir. SAAF'nin ≥ 1.1 g/dL olduğu durumlar portal tipte assit, SAAF'nin < 1.1 g/dL olduğu durumlar ise non-portal tipte assit olarak sınıflandırılır. Portal hipertansiyona bağlı assit, siroz gelişmeden konjestif kalp yetersizliğine veya vasküler nedenlere bağlı olarak da gelişebilir. Öte yandan kardiyak nedenlere bağlı siroz da gelişebilmektedir. Bu çalışmada assitin ayırıcı tanısında hastalık etiyolojisini ve siroz varlığını öngörmede assit kolesterol ve assit pro-BNP seviyelerinin önemi araştırılmıştır.. Hastalar ve Yöntem: 2017 – 2020 yılları arasında İstanbul Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Bilim Dalı Polikliniği ve Servisi'nde assit nedeniyle takip edilen 114 hasta incelendi. Siroz tanısı klinik, biyokimya, karaciğer biyopsisi/radyolojik görüntülemeler ile konuldu. Hastaların demografik özellikleri biyokimyasal parametreleri, pro-BNP, assit analizi (glukoz, total protein, albümin, LDH, kolesterol, trigliserit, pro-BNP) incelendi. Serum - assit albümin farkı (SAAF) <1.1 g/dL ve ≥ 1.1 g/dL olarak hastalar gruplandırıldı. Her iki grup karşılaştırıldı. Ayrıca sirotik ve nonsirotik olarak gruplandırılarak karşılaştırmalar yapıldı. Bulgular: Hastaların 61'i (% 53.5) erkek ve 53'ü (% 46.5) kadın, 71'i (% 62.2) sirotik ve 43'ü (% 37.8) non-sirotikti. Ortalama SAAF sirotik hastalarda 2.0 ± 0.6 g/dL, nonsirotik hastalarda 1.5 ± 0.7 g/dL (p=0.000) idi. Sirotik hastalarda ortalama assit kolesterolü 27.0 ± 24.3 mg/dL ve non-sirotik hastalarda 60.0 ± 31.8 mg/dL (p=0.000) olarak saptanmıştır. Sirotik assitte kolesterolünün eşik değeri %79.49 duyarlılık ve %75 özgüllük ile 50 mg/dL'dir. Kardiyak hastalığı olanlarda ortalama assit pro-BNP 2365.9 ± 1903.7 pg/mL, kardiyak dışı portal hipertansiyona bağlı assitte 750.5 ± 3936.2 pg/mL ve portal hipertansiyona bağlı olmayan assitte 810.3 ± 2315.1 pg/mL'dir (p=0.000). ROC analizinde eğri altında kalan alan (AUC) 0.898 ve eşik değer 720.8 pg/mL olarak hesaplanmıştır (duyarlılık % 85.7 ve özgüllük % 73.3). Sonuç: Sirotik assiti belirlemede assit kolesterol düzeyi (<50 mg/dL) ve kardiyak etiyolojiyi saptamada assit pro-BNP (>720 mg/dL) değerleri önemlidir. Rutin assit analizinde mutlaka bakılmalıdır.