Postmodernizm tartışmaları bağlamında Belçika sanatında bilinçdışı süreçler ve anlatı düzlemleri

Bilinçdışı ve özneleştirme süreçleri arasındaki gerilimde, dil ile ifade bulamayan ve simgeselin belirlenimleriyle bastırılması öngörülen her şey bilinçdışına itilir. Bu belirlenimler dünyasında özne varlığının özüne ait birtakım şeyleri anlamlandıramaz, bu yüzden bunlar sürekli bastırılır. Freud'e göre bu "bastırılan"lar bilinçdışı süreçlerin içeriğini oluşturur. Lacan da bilinçdışını "geri dönen bastırılan" olarak ele alır ama simgeselin içinde bir boşluk olarak Gerçek ile birlikte değerlendirir. Gerçek ise dilin ötesinde olan bir kendiliktir. Aslında bilinçdışı, örneğin semptom olarak ortaya çıkar. Çünkü varoluşumuzun kökleri orada saklıdır. Ama bu kökler söylemlerimizin ötesindedir. Dil seviyesinde tanımlanamadıkları için travma olarak kavranır. Günümüz Postmodern dönem sanatında, Belçikalı sanatçılar üzerinden bilinçdışı süreçlerin etkilerini araştırmak ve bu etkileri görünür kılmak için bu çalışma hazırlanmıştır. Tuymans, De Cordier, Borremans, De Boe ve De Bruyckere gibi sanatçılar dilin sınırlarını aşarak bilinçdışına bastırılmış olan anlatılamaz veya söylenemez formasyonları yapıtlarında görünür kılarlar. Gerçek ve gerçeklik, özne ve nesne gibi ayrımları bulanıklaştırıp birbirinin içinde kaybolmaya yönelik imgeler kurgulayan bu sanatçılar, bilinçdışının yaratıcı, tekinsiz ve sapkın güçlerine başvururlar. Bilinmeyeni ve imkânsızı yoğun akışlar ve duygulanımlar olarak deneyimleyebilmek için simgesel olana kayıtsızlık göstererek öznellik dışı süreçlere açılırlar. Bu deneyim Gerçeğin veya Şey'in bir parçasını simgesele dâhil etmek içindir. Ama bilinçdışı, öznenin varlığını hem ayakta tutan hem de tekinsizlikle onu ürküten şeydir. Sanatçıların çalışmaları psikanalitik, felsefi ve estetik bir okumayla ele alınırken bu okumalar ışığında simgesel düzen içinde dilin yakalayamadığını travmatik, tekinsiz ve sapkın bir perspektiften incelenir. Çünkü sanatçıların imgeleri öznenin patolojik kırılganlığı ve hassaslığına işaret eden, bilinçdışı süreçleri dönüştüren ve psişik yapıyı varlığımızla kaynaştırabileceğimiz sahneler üretmesine olanak sağlarlar ve varoluşumuzun özsel tutarlılığını deneyimleme ve duyumsamaya yönelik olarak bilinçdışının açıklığını canlı tutarlar.