Primipar kadınlarda annelik fonksiyonu ve psikolojik sıkıntının incelenmesi

Anne ve bebeğin doğum sonu dönemi sağlıklı bir şekilde geçirebilmesi hem annenin hem de bebeğin biyolojik ve psikolojik sağlığı açısından önemlidir. Bebek sahibi olan anneler mutluluk ve heyecanın yanında stres ve kaygı hissedebilir. Multipar annelere göre primipar anneler bebek bakımı ve annelik becerileri hakkında daha az deneyime sahiptir. Bu nedenle anne olma ile ilgili rol ve işlevlerinde daha fazla zorluk yaşayabilirler. Bunun sonucunda; uyku bozuklukları, üriner inkontinans, bebeği emzirmede zorluk, var olan psikolojik sorunların alevlenmesi veya yeni psikolojik sorunların ortaya çıkması gibi çeşitli psikolojik sorunlarla yüzleşebilirler. Annenin ve bebeğin sağlığı halk sağlığı bağlamında önemlidir. Bu çalışmanın amacı; primipar kadınlarda annelik fonksiyonu ve psikolojik sıkıntının incelenmesidir. Kesitsel tipteki çalışmanın evreni, Çankırı İl Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı il merkezinde Çankırı Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran ve ilk kez anne olan kadınlardır. Araştırmaya gönüllü 391 kadın katılmıştır. Araştırmanın verileri Kişisel Bilgi Formu, Barkin Annelik Fonksiyonu Ölçeği ve Kessler Psikolojik Sıkıntı Ölçeği (K10-PSÖ) ile Şubat- Nisan 2024 tarihleri arasında toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 25.0 programı kullanılmıştır. Veriler değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metotlar kullanılmıştır. Nicel değişkenlerin iki ilişkisiz örneklemden elde edilen puanların birbirinden anlamlı bir şekilde farklılık gösterip göstermediğini test etmek için bağımsız örneklem t testi yapılmıştır. İlişkisiz ikiden çok örneklem ortalamasının birbirinden anlamlı bir şekilde farklılaşıp farklılaşmadığını test etmek için ANOVA (F) testi, çoklu karşılaştırmalar için Bonferroni testi uygulanmıştır. Değişkenlerin aralarındaki ilişki Pearson korelasyon analizi ile analiz edilmiştir. Katılımcıların %48,8'i 23-27 yaşındadır. Katılımcıların %56'sı lise mezunudur. Katılımcıların %36,1'i çalışmaktadır. Katılımcıların %78,8'i yeterli geliri olduğunu belirtmiştir. Katılımcıların %89'unun gebeliğinin planlı olduğunu belirtirken,%70,1'i sezaryen doğum yapmış, %50,9'unun bebek bakımı bilgisi aldığı tespit edilmiştir. Annelerin annelik fonksiyonu orta- yüksek düzeyde, psikolojik sıkıntı düzeyi ise düşük-orta düzeydedir. Annelerde psikolojik sıkıntı düzeyi; yaş, evlilik süresi, eş uyumu, gebeliğin planlı olması, eşin eğitimi, sosyal güvence varlığı ve bebek bakım bilgisi alma durumuna göre anlamlı farklılık göstermektedir. Annelik fonksiyonu ise; gelir düzeyi, evlilik süresi, eş uyumu, gebeliğin planlı olup olmaması, doğum şekli ve bebek bakımında yardım alma durumuna göre değişkenlik göstermektedir. Ölçekler arasındaki ilişki Pearson korelasyon analizi ile incelendiğinde; annelik fonksiyonu ile psikolojik sıkıntı düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı, negatif yönlü ve düşük düzeyli bir ilişki saptanmıştır (r=-0,168; p<0,01). Annelerin annelik fonksiyonu arttıkça psikolojik sıkıntı düzeyleri azalmaktadır.