Problem çözmede matematiksel zihin alışkanlıklarının matematik öğretmenleri ve sekizinci sınıf öğrencileri bağlamında incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, devlet ortaokullarında görev yapmakta olan matematik öğretmenlerinde görülen matematiksel zihin alışkanlıklarının neler olduğunu ve bu zihin alışkanlıklarının öğrencilerine yansımalarını ortaya koymaktır. Bu amaç çerçevesinde ortaokul matematik öğretmenlerinin kendi matematiksel zihin alışkanlıkları ile ilgili düşünceleri, uygulamada gösterdikleri zihin alışkanlıkları ve bu alışkanlıklarıyla ilgili düşünceleri arasındaki ilişki, öğretmenlerin matematiksel zihin alışkanlıklarına ilişkin düşüncelerinin ve uygulamada gösterdikleri zihin alışkanlıklarının, cinsiyete ve meslekî kıdeme göre farklılık gösterip göstermediği ile öğretmenlerin zihin alışkanlıklarının, öğrencilerine yansımalarının nasıl olduğu incelenmiştir. Çalışma, nicel yöntemlerle toplanan veriler yardımıyla gerçekleştirilen bir tarama araştırması olduğu için betimsel araştırmalar grubuna girmektedir. Araştırmanın örneklemini, 2014–2015 öğretim yılında Karabük ili devlet ortaokullarında görev yapan 52 matematik öğretmeni ve bu öğretmenler arasından belirlenen 4 öğretmenin 8. sınıflarında okuyan toplam 79 öğrenci oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında, araştırmacı ve alanlarında uzman akademisyenler tarafından geliştirilen "Bir Matematikçi Olarak Kendi Alışkanlıklarımızı Bilme" formu (MOKAB) kullanılmış ve ayrıntılı çözüm gerektiren 6 problem öğretmenlere ve öğrencilere çözdürülmüştür. Verilerin analizi için, frekans, yüzde, ortalama ve standart sapma değerleri ile Mann Whitney-U ve Kruskal Wallis-H testleri kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular, çalışmaya katılan öğretmenlerin, kendi matematiksel zihin alışkanlıklarıyla ilgili farklı düşüncelere sahip olduklarını ve öğretmenlerin büyük çoğunluğunun, zihin alışkanlıklarının hem sınıf içi hem de sınıf dışında etkili olduğunu düşündüklerini göstermiştir. Çalışmaya katılan öğretmenlerin, kendi alışkanlıklarıyla ilgili düşüncelerinin ve uygulamadaki alışkanlıklarının cinsiyete göre farklılığının istatistiksel olarak anlamlı olmadığı bulunmuştur. Meslekî kıdem değişkenine göre, öğretmenlerin, zihin alışkanlıklarıyla ilgili düşüncelerinin genelleme alışkanlığı haricinde farklılık göstermediği; meslekî kıdem arttıkça, öğretmenlerin genelleme yapma tercihlerinin arttığı görülmüştür. Çalışmaya katılan öğretmenlerin, uygulamadaki zihin alışkanlıklarının meslekî kıdeme göre farklılığının istatistiksel olarak anlamlı olmadığı bulunmuştur. Çalışmanın sonuçlarına göre, genel olarak öğretmenlerin, kendi matematiksel zihin alışkanlıklarıyla ilgili düşünceleri ile uygulamadaki zihin alışkanlıkları arasında tam bir uyum olmadığı, sorulara göre değişiklik gösterdiği düşünülebilir. Uygulamada yer alan soruların tamamında olmasa da, çoğunda öğretmenlerle öğrencilerin zihin alışkanlıklarının aynı olması, öğretmenlerin zihin alışkanlıklarının, karşılaştıkları problemlerde öğrencilerin çözüm yaklaşımlarını etkilediği söylenebilir.