Propofol ve midazolamın acinetobacteri baumannii üzerine antibakteriyel etkinliğinin in vitro araştırılması

Sepsis, septik şok ve uzun sureli tedavi ihtiyacı nedeniyle yoğun bakım üniterinde yatmakta olan hastalarda; anksiyete, ajitasyon, deliryumun tedavisinde, sedoanaljezikler yaygın olarak kullanılmaktadırlar. Yoğun bakım ünitelerimizde en sık rastlanılan sepsis etkeni Acinetobacteri baumannii olup, dirençli ajanlarda antibakteriyel kolistin sülfat tercih edilmektedir. Çalışmamızda, propofol ve midazolamın Acinetobacteri baumannii üzerinde antimikrobiyal etkileri ve kolistin sülfat duyarlılığına etkilerinin olup olmadığını invitro araştırmayı amaçladık. Etik kurul onayı alındıktan sonra, 01.02.2022 ve 15.05.2022 tarihleri arasında hastanemizin yoğun bakım ünitelerinden mikrobiyoloji laboratuvarına gelen 24 Acinetobacter baumanni izolatı çalışmada incelendi. Kontaminasyon riskini tespit etmek için; katı steril şartlarda hazırlanan propofol, midazolam ve serum fizyolojik test edildi. Propofol ve midazolamın, Acinetobacter baumanni üzerinde antimikrobiyal özelliğini araştırmak için; farklı sıcaklıklarda (4°C, 22°C, 35°C) inkübe ettiğimiz tüplerden 0., 30., 60., 120. ve 240. dakikalarda örnekler alındı ve kanlı agar plaklarında 24 saat kültürden sonra koloni sayımı yapılarak değerlendirildi. Propofol ve midazolamın kolistin sülfat duyarlılığı üzerindeki etkisini belirlemek için, sıvı mikrodilüsyon yöntemiyle kolistin sülfatın minimum inhibitör konsatrasyonda (MİK) değişim ve dirençli izolat sayısı araştırıldı. Kontaminasyon riski için test edilen ilaçlarda üreme olmadı. Propofol, Acinetobacter baumanni üremesini güçlü bir şekilde desteklediği ve bu etkisinin 35°C'de ve 240. dk da inkübe edilen grupta daha fazla olduğu saptandı. Yüksek sıcaklığın ve propofole maruziyet süresinin artmasının, bakterilerin çoğalması üzerinde önemli ve istatiksel olarak anlamlı olduğu gözlemlendi (p<0.001). Midazolam ise Acinetobacter baumaninin üremesini engellediği; ayrıca 60. dk ve sonrasında da kültür edilen plaklarda bakteri üremesinin olmadığı; böylece midazolamın, maruziyet süresi arttıkça antimikrobiyal etkisini daha yüksek düzeyde gösterdiği gözlemlendi (p<0.001). Kolistin sülfatın MİK değeri ortalaması 1,57±2,31 µg/ml, kolistin sülfat+propofol kombinasyonun MİK değeri ortalaması 2,93±4,58 µg/ml ve kolistin sülfat+midazolam kombinasyonun MİK değeri ortalaması 1,06±1,71 µg/ml olarak hesaplandı ve aralarında anlamlı farklılık olduğu görüldü (p<0,001). MİK değerlerine göre direnç durumu (kolistin, MİK değeri ≤ 2 µg/ml olan izolatlar duyarlı, >2 µg/ml olan izolatlar dirençli) tespit edildi. Buna göre kolistin sülfat için %20,8 direnç (5 izolat), kolistin sülfat+propofol için %25 direnç (6 izolat) ve kolistin sülfat+midazolam kombinasyonu için %9,1 (2 izolat) direnç görüldü ve aralarında anlamlı farklılık olduğu gözlemlendi (p<0,039). Acinetobacter baumanni, sepsis ve septik şok dahil, ciddi enfeksiyonlara neden olup; morbidite, mortalite ve maliyeti arttırmaktadır. Kolistin sülfat direncindeki artış da dikkate alındığında, kritik hastalarda, antimikrobiyal etkinliği olabilen bir sedatif ilaç tercih edilerek sedayonla birlikte tedaviye ikincil bir fayda sağlanabilir. Araştırmamızda, propofol, Acinetobacter baumanni üremesini destekleyip, kolistin sülfatın MİK değerini ve dirençli izolat sayısını artırdığını; midazolamın ise Acinetobacter baumanni'ye karşı antimikrobiyal etki gösterip, kolistin sülfatın MİK değerini ve dirençli izolat sayısını azalttığını saptanıldı. Sonuç olarak, invitro bir araştırma olmasına rağmen, Acinetobacter baumanni kaynaklı sepsisli kritik hastalarda, muhtemel antimikrobiyal etkisinden dolayı, midazolamın propofole tercih edilebilir olduğu kanaatine varıldı. Bununla birlikte sedoanaljezik ilaçların antimikrobiyal etkilerinin daha fazla araştırıldığı çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Sepsis, Propofol, Midazolam, Acinetobacter baumanini, Kolistin sülfat