Psoriasis hastalarında fekal kalprotektin ile barsak inflamasyonunun değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Psoriasis, oldukça sık görülen kronik inflamatuar bir hastalıktır. Psoriasisin yalnızca deriye sınırlı bir hastalık olmadığı, psoriatik artrit, metabolik sendrom, kardiyovasküler olaylar, inflamatuar barsak hastalığı, duygudurum bozuklukları gibi komorbiditelerle birlikte seyredebildiği bilinmektedir. Bu komorbiditelerden biri olan inflamatuar barsak hastalığı gastrointestinal sistemin tekrarlayan, kronik inflamatuar bir hastalığıdır. Psoriasis ile örtüşen genetik temelleri ve patogenez mekanizmaları bulunmaktadır. Fekal kalprotektin, nötrofillerden üretilen, barsakta mukozal inflamasyonu gösteren, son yıllarda inflamatuar barsak hastalığının teşhisinde, hastalık seyrinin takip edilmesinde ve tedavi yanıtının değerlendirilmesinde oldukça sık kullanılan bir proteindir. Bu araştırmada, inflamatuar barsak hastalığı tanısı bulunmayan psoriasis hastalarında fekal kalprotektin düzeyi ile barsak inflamasyonunu değerlendirmeyi, inflamatuar barsak hastalığı riski taşıyabilecek olan psoriasis hastalarını belirlemeyi ve fekal kalprotektin ile psoriasise ait hastalık özellikleri arasında bir ilişki olup olmadığını belirlemeyi amaçladık. Hastalar ve Yöntem: Araştırmamıza Haziran 2022 ile Şubat 2023 arasında kliniğimize başvuran 18 yaş üzeri 80 psoriasis hastası; kontrol grubu olarak da yaş ve cinsiyet uyumlu 80 sağlıklı gönüllü dahil edildi. Dahil edilen kişilerin tamamı 18 yaşından büyük, 65 yaşından küçük, son 6 aydır immünsupresif tedavi kullanmayan, gebelik, aktif enfeksiyon veya malignite bulunmayan kişilerdi. Tüm katılımcıların demografik verileri, sigara kullanımları, geçmiş tıbbi öyküleri, aile öyküleri veri formuna kaydedildi. Gastrointestinal Semptom Derecelendirme Ölçeği kullanılarak tüm katılımcıların gastrointestinal semptomları değerlendirildi. Bu ölçek karın ağrısı, ishal, kabızlık, hazımsızlık, reflü olmak üzere 5 ana semptomu değerlendiren sorulardan oluşmaktaydı. Tüm katılımcıların boy ve kiloları ölçüldü, vücut kitle indeksleri hesaplandı. Eritrosit sedimentasyon hızı ve C reaktif protein değerleri ölçüldü. Fekal kalprotektin, Euroimmun Calprotectine ELISA (Lübeck, Germany) kullanılarak çalışıldı. Hasta grubunun ek olarak psoriasis hastalık özellikleri incelendi. Elde edilen tüm bulgular kaydedildi. IBM SPSS V23 istatistik paket programı kullanılarak istatistiksel analiz yapıldı. Bulgular: Gruplar yaş ve cinsiyet açısından benzerdi. Hasta grubunun fekal kalprotektin düzeyi ortancası 235,0 (11,2- 2100,0) µg/g iken kontrol grubunun 44,6 (6,7- 711,6) µg/g idi. Her iki grubun fekal kalprotektin ortancaları karşılaştırıldığında hasta grubunda istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek olduğu tespit edildi. Önerilen eşik değeri 50 µg/g olarak belirlendiğinde, hasta grubunun %95'inin, kontrol grubunun ise %48,8'inin fekal kalprotektin değeri yüksek olarak tespit edildi. 250 µg/g eşik değeri olarak belirlendiğinde ise hasta grubunun %47,5'inin, kontrol grubunun ise %5'inin fekal kalprotektin değeri yüksek olarak tespit edildi. Her iki grubun bu eşik değerlere göre dağılımları karşılaştırıldığında hasta grubunda anlamlı olarak daha fazla eşik değeri aşmış kişi saptandı. Fekal kalprotektin düzeyinin maksimum ve güncel PAŞİ, maksimum ve güncel VYA değerleri ile korele olduğu saptandı. Hasta grubunun ortalama Gastrointestinal Semptom Derecelendirme Ölçeği skoru kontrol grubundan anlamlı derecede daha yüksekti. Hasta grubunda fekal kalprotektin düzeyi ile Gastrointestinal Semptom Derecelendirme Ölçeği skoru arasında bir korelasyon tespit edilmedi. Tartışma ve Sonuç: Fekal kalprotektin ölçümüne göre psoriasis hastalarında kontrol grubuna kıyasla belirgin intestinal inflamasyon vardır. Psoriasis hastalarında tespit ettiğimiz fekal kalprotektin yüksekliğinin kesin olarak inflamatuar barsak hastalığı riskini gösterdiği bilinmemektedir. Fakat inflamatuar barsak hastalığı olan bireylerin birinci derece akrabalarında yapılan araştırmalarda fekal kalprotektin düzeyi yüksekliği inflamatuar barsak hastalığı gelişimi için risk faktörü olarak tespit edildiğinden, inflamatuar barsak hastalığı ile ortak patogenetik mekanizmalara sahip psoriasis hastalarında da benzer riskin olabileceği düşünülmüştür. Fekal kalprotektin düzeyi psoriasis şiddetiyle ilişkili bulunmuştur. Bu nedenle özellikle yaygın ve şiddetli psoriasise sahip hastalarda fekal kalprotektin düzeyi ölçümü önem kazanmaktadır. Psoriasis hastalarında gastrointestinal şikayetlerden bağımsız olarak fekal kalprotektin yüksekliği olabilmektedir. Fekal kalprotektin ölçümü ile yükseklik tespit edilen hastalara hem psoriasis hem de inflamatuar barsak hastalığında kullanılabilen ortak sistemik ajanların başlanması faydalı olabilir.