Pulmoner emboli ile D-dimer düzeyinin korelasyonu ve yaşa göre eşik değerlerinin belirlenmesi

Giriş ve Amaç: Acil servise göğüs ağrısı, dispne, takipne, senkop şikâyetleri ile başvuran hastalarda, pulmoner emboli, hayatı tehdit eden ve erken dönemde tanı konmaz ve tedavi başlanmaz ise ölüm oranlarının arttığı nedenlerden birisidir. Pulmoner emboli tanısında ilk olarak tanı algoritmaları ve sonrasında ise D-dimer gibi laboratuvar tetkikleri ve pulmoner BT anjiyografi gibi görüntüleme tetkikleri kullanılır. Çalışmanın birincil amacı, pulmoner BT anjiyografi ile pulmoner emboli tanısı konan hastalarda yaşa göre D-dimer eşik düzeylerinin belirlenmesi; ikincil amaçları ise D-dimer düzeyi ile radyografik olarak belirlenen pulmoner emboli şiddeti arasındaki ilişkinin saptanması ve ekokardiyografi ve elektrokardiyografi sonuçları ve 30 günlük mortalite arasındaki ilişkisinin belirlenmesidir. Materyal ve Metod: 01 Ocak 2015 ile 30 Aralık 2019 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Acil Servisinde pulmoner BT anjiyografi çekimi yaptırılan ve D-dimer tetkiki istenen hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. Retrospektif olarak hastane bilgi yönetim sistemi ve hasta dosyaları incelenerek, hastaların demografik özellikleri (yaş ve cinsiyet), klinik özellikleri, laboratuvar sonuçları, skorlamaları, görüntüleme raporları, hastaların 1 aylık mortalitesi ve 30 gün içinde aynı şikâyetler ile acil servise tekrar başvuruları değerlendirildi. Eksik dosya verisi olan ve PTE ön tanısı dışında istemi yapılan hastalar çalışmadan dışlandı. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların 2613'i (%41,9) erkek, 3628'sı (%58,1) kadın idi. Hastaları yaş ortalaması 43,27±17,43 olarak saptandı. Pulmoner BT anjiyografi çekilen 1507 hastanın 147'sine (%9,8) PE tanısı konmuştur. Çalışma hastalarından 20'sinin (%0,3) 1 ay içerisinde ex olduğu saptandı. D-dimer değerinin PE varlığını öngörmedeki eşik değeri 1,34 mg/L olarak hesaplandı. D-dimer değerinin <50, 50-60, 60-70, 70-80, >80 yaş aralıklarına göre PE varlığını öngörmedeki eşik değerleri sırasıyla 1,18, 1,19, 1,58, 1,79, 2,83 mg/L hesaplandı. Pulmoner arter darlık seviyesi periferik arterlerden santral arterlere doğru gittikçe hastaların D-dimer ortalamasının da orantılı olarak arttığı görülmüştür. Yüksek D-dimer seviyesi (p<0.001), yüksek troponin seviyesi (p<0.001) ve ekokardiyografide sağ yüklenme bulgusu olması (p=0.004) ile mortalite arasında anlamlı ilişki bulundu. Çalışmamızda en çok mortalite görülen EKG ritmi sinüs taşikardisi (%2); en çok mortalite görülen ek EKG bulgusu S1Q3T3 (%2,6) olduğu bulundu. 1 aylık mortalite açısından prognoz tahmininde troponinin anlamlı eşik değeri 0.027 ng/L, D-dimerin anlamlı eşik değeri 2,7 mg/L olarak hesaplandı. Sonuç: Yaş aralıklarına göre D-dimer eşik düzeyi çalışmamızca belirlenmiştir. Yaş arttıkça PE tanısı için D-dimer eşik değeri de artmaktadır. D-dimer düzeyi ile pulmoner emboli şiddeti arasında zayıf ancak anlamlı korelasyon bulunmaktadır. Elektrokardiyografi ve ekokardiyografi bulguları PE tanısını koymak ya da dışlamak için yeteri kadar güvenilir olmayıp, hekimin klinik karar verme süreçlerine yardımcı olarak kullanılabilirler.