Rat siyatik sinirine uygulanan kapsaisin ve bupivakainin aksiyon potansiyeli, blok kalitesi ve nörotoksik etkilerinin karşılaştırılması

Giriş: Periferik sinir bloklarında uygulanan lokal anestezikler ve lokal anesteziklerin doz bağımlı toksik etkilerini azaltmak için eklenen adjuvan ilaçların blok sürelerine etkilerinin karşılaştırılması sadece klinik çalışmalarda bulunmaktadır. Çalışmamızda amacımız rat deney modeli üzerinde bupivakaine eklenen farklı dozlarda kapsaisinin sinir iletim hızını, blok kalitesini ve nörotoksik etkilerini değerlendirmektir. Böylece adjuvan bir ajan olarak kapsaisinin değerlendirilmesini amaçladık. Gereç ve Yöntemler: Çalışmamızda 36 adet rat kullanıldı; Salin (n=4) ve kontrol (n=4) grupları, çalışma grupları olarak Grup DK: Kapsaisin düşük doz (% 0,01 kapsaisin, n=7), Grup YK: Kapsaisin yüksek doz (% 0,1 kapsaisin, n=7), Grup DKB: Bupivakin+düşük doz kapsaisin (% 0,01 kapsaisin + % 0,25 bupivakain, n=7), Grup YKB: Bupivakain+yüksek doz kapsaisin (% 0,1 kapsaisin +% 0,25 bupivakain, n=7) grupları olmak üzere toplam 6 grup oluşturuldu. Ratlara ketamin hidroklorit 90 mg/kg ve ksilazin 3 mg/kg intraperitoneal verilerek anestezileri sağlandıktan sonra sol siyatik sinirleri longitudinal kesi yapılarak açıldı. Eksplore edilen kısmın distaline ve proksimaline olmak üzere iki kayıt elektrodu yerleştirilerek kontrol kaydı alındı, çalışma ilaçları 0,2 ml volüm olarak hazırlanarak rat siyatik siniri üzerine damlatıldı. Bioamplifikatör cihazıyla 5 dakikalık aralıklarla 10 mA şiddetinde 10 adet akım verilerek, bileşik aksiyon potansiyelleri ve sinir ileti hızları elektronik ortamda kaydedildi (0.dk, 5.dk, 10.dk, 15.dk, 20.dk, 25.dk, 30.dk, 35.dk, 40.dk, 45.dk). İlaçların yol açtığı motor ve duyu bloğunu cerrahiye bağlı ağrıdan bağımsız olarak değerlendirebilmek için işlemden 18 saat sonra sağlam taraf olan sağ siyatik sinir bölgesine de aynı ilaç infiltre edildikten sonra her iki ekstremitede 0.dk, 30dk., 1, 2, 6, 12 ve 24. saat Hot-plate (Sıcak Plaka) ve Pençe Çekme testleriyle ratların motor ve duyu testleri yapıldı. Sonrasında sakrifiye edilen deneklerden alınan siyatik sinir örnekleri histopatolojik olarak değerlendirildi. Bulgular: Rat siyatik sinirine % 0,1'lik ve % 0,01 konsantrasyonlarda uygulanan kapsaisinin sinir ileti hızlarını anlamlı derecede azalttığı görüldü. Bileşik aksiyon potansiyeline etkisinin ise bupivakain içeren hem % 0,1'lik konsantrasyonun iii hem de % 0,01'lik konsantrasyonların, bupivakain içermeyen % 0,1'lik konsantrasyonla birlikte benzer sonuçlara sahip olduğu, kontrol ve bupivakainsiz % 0,01'lik konsantrasyonda uygulanan gruplardan ise anlamlı farklı oldukları bulundu. Davranış testleri değerlendirildiğinde ise % 0,1'lik konsantrasyondaki kapsaisinin tüm gruplara göre motor ve duyu yanıtını en fazla baskılayan grup olduğu görüldü. Aksine % 0,01'lik konsantrasyondaki kapsaisin ise sinir ileti hızını azaltıp, bileşik aksiyon potansiyelinde anlamlı değişiklik yapmasına karşın motor ve duyu yanıtını bariz baskılamadan hem kontrol gruba göre ve hem de kendi içinde anlamlı değişiklikler oluşturduğu görüldü. Histopatolojik incelemede herhangi bir grupta nörodegenerasyon saptanmadı. Mast hücre sayımına bakıldığında ise % 0,25'lik bupivakainle kombine edilen % 0,01'lik kapsaisinin kontrol ve salin gruplarına benzer histopatolojik özelliklere sahip olduğu diğer çalışma gruplarında ise mast hücre sayısının kontrol ve saline göre daha yüksek çıktığı gözlendi. Sonuç: Kapsaisin % 0,1 konsantrasyonda bupivakainli veya bupivakainsiz olarak etkin bir şekilde sinir bloğu oluşturmakla birlikte her ne kadar nörodegenerasyon gözlenmesede nöroinflamasyona neden olabileceği, bununla birlikte % 0,01 konsantrasyondaki kapsaisinin bupivakainle birlikte uygulanmasının yeterli sinir blok etkisi ile birlikte antiinflamatuar etkinliğe sahip olabileceğini düşünüyoruz. Anahtar kelimeler: Kapsaisin, bupivakain, aksiyon potansiyeli, nosisepsiyon, rat.