İstanbul dersleri yoluyla şehrin ve vatandaşın yeniden üretimi

Bu çalışma, İstanbul dersleri bağlamında şehir ve özellikle İstanbul tahayyülü ile İstanbullu kentli vatandaşa yönelik kimlik tasarımını incelemektedir. İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti kapsamında yürütülmüş bir eğitim projesinden ilhamla yola çıkan dersler, İstanbul'daki devlet ilköğretim okullarında müfredata dâhil edilmiştir. "Şehir ve Kültür: İstanbul" isimli benzer bir ders de, seçmeli ders olarak okutulmak üzere tasarlanıp İstanbul'daki üniversitelere önerilmiştir. Tezde, derslerin, eğitimin yeniden üretici rolünün yardımıyla kent mekânı ve kentli vatandaş hakkında normatif bir söylem oluşturduğu tartışılmaktadır. Çalışma "dünya kurgusu", "tarih" ve "kentli vatandaş" kriterleri üzerinden İstanbul ders kitaplarını analiz etmektedir. Derslerin tasarladığı dünya kurgusuna göre İstanbul, yer pazarlaması amacı doğrultusunda sosyal ve tarihsel bağlamından koparılmış bir kartpostal-şehir olarak tasarlanmaktadır. Tarih kentin geçmişine dair mitler sağlayarak bu kurguya katkıda bulunacak bir rezervuar olarak işlev görmektedir. Bu bağlamda makbul kentli vatandaş; seyirci, turist ve turist rehberi olarak tasavvur edilmektedir. Dersler bu anlamda tüketici-kapitalist ideolojinin yeniden üretimini sağlamakta ve bu ideolojiye tam anlamıyla uyum sağlamış bireyler yetiştirmektedir.