Türkiye'de göçmen girişimciliği: Gaziantep'teki Suriyeliler örneği

Göç; kişinin toplumsal, siyasi ve ekonomik nedenlerden dolayı bir ülkeden başka ülkeye gitme veya taşınma durumudur. Göç olgusu hem menşei hem de ev sahibi ülkeleri ekonomik ve sosyal anlamda önemli derecede etkilemektedir. Bu etkilerin oluşmasındaki en önemli etkenlerden biri de göçmenlerin girişimcilik faaliyetidir. Göçmen bireylerin girişimcilik faaliyetini göç ettiği ülkede gerçekleştirmesi durumu göçmen girişimcilik olarak adlandırılmaktadır. 2011 yılında Suriye'de yaşanan iç savaş nedeniyle 13 milyon Suriyeli evini terk etmiş bu bağlamda ise Türkiye, açık kapı politikası ve 3.626.820 Suriyeli (Göç İdaresi Genel Müdürlüğü, Haziran 2019) ile en çok Suriyeli göçmeni barındıran ülke konumundadır. Suriyeli göçmenlerin yoğun yaşadığı illerden ikinci sırada olan Gaziantep'te ise 441.978 kayıtlı Suriyeli yaşamaktadır. Ancak kayıt dışı Suriyelilerle birlikte bu sayının artması kaçınılmazdır. Suriyeli göçmenlerin bir kısmı küçükte olsa girişimcilik faaliyetlerinde bulunarak geçimlerini sağlamaya çalışmakta ancak bu bağlamda net bir sayıya ulaşılamamaktadır. Bu çalışmanın amacı Suriyeli girişimcilerin motivasyonunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi ile birlikte Türkiye'de akademik anlamda sınırlı sayıda çalışma yapılan bu alana katkıda bulunmaktır. Bu nedenle araştırma, Gaziantep Ticaret Odasına kayıtlı bu kapsamda 278 Suriyeli girişimciye online ve yüz yüze anket uygulanarak gerçekleştirilmiştir. Veriler toplanarak, korelasyon ve regresyon analiz yöntemleri ve tanımlayıcı istatistikler ile analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda; göçmen girişimcilerin çoğunluğunun erkek ve genç oldukları, üstelik geçmişlerinde serbest meslek sahibi olmadıkları, yetersiz bireysel becerilerin (yetersiz eğitim, dil ve iletişim becerileri) ve çevresel bariyerlerin (ekonomik, kamusal ve negatif sosyal çevre) Suriyeli girişimcilerin motivasyonunu düşürdüğü tespit edilmiştir. Ayrıca Suriyeli girişimcilerin büyük çoğunluğunun herhangi bir yerden yardım almaması ve kendi ülkelerinde girişimcilik faaliyetinde bulunmamış olmaları da bir diğer dikkat çekici sonuçtur. Anahtar Kelimeler: Türkiye, Suriye, Göç, Göçmen Girişimcilik, Motivasyon, Yetersiz Bireysel Beceriler, Çevresel Engeller