Sağlık harcamaları ile doğuşta beklenen yaşam süresi arasındaki ilişki: Türkiye örneği

Bu çalışmanın temel amacı, 1980-2017 döneminde Türkiye'de sağlık harcamaları ile doğuşta beklenen yaşam süresi arasındaki ilişkileri incelemektir. Daha önceki çalışmalar, sağlık harcamaları ile doğumda beklenen yaşam süresi arasında pozitif bir ilişki olduğunu göstermiştir. Bağımlı değişken, doğuşta beklenen yaşam süresi ile belirleyicileri arasındaki uzun ve kısa dönemli ilişkiyi araştırmak için eş bütünleşmeye Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif sınır testi yaklaşımı ve Hata Düzeltme Modeli uygulanmıştır. Daha önceki birçok çalışmada gösterildiği gibi, sınır testi bulgusu, doğumda beklenen yaşam süresi ile sağlık harcamaları arasında uzun dönemli bir ilişki olduğunu göstermektedir. Ampirik sonuçlar, tüm bağımsız değişkenlerin (kişi başına sağlık harcaması, kişi başına GSYİH ve kişi başına doktor sayısı) doğumda beklenen yaşam süresi üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğunu, kişi başına GSYİH dışında (yüzde 5'de) hepsinin istatiksel olarak yüzde 1 istatistiki anlamlılık seviyesinde anlamlı olduğunu ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, çalışma, kişi başına düşen doktor sayısının kısa vadede doğumda beklenen yaşam süresi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir olumsuz etkiye sahip olduğunu bulmuştur. Benzer şekilde, uzun vadeden farklı olarak, kişi başına GSYİH ile doğumda beklenen yaşam süresi arasındaki negatif ilişkiyi ima eden kişi başına düşen GSYİH, negatif bir katsayı ile istatistiksel olarak anlamsızdır. Bu çalışma aynı zamanda önemli politika önerileri de içermektedir. Bu çalışmanın bulguları, kişi başına düşen GSYİH, kişi başına sağlık harcamaları ve kişi başına hekim sayısı arttığında yaşam beklentisinin önemli ölçüde iyileştirilebileceğini göstermektedir. Bu nedenle politika yapıcılar, yaşam beklentisindeki temel artışın ana itici güçleri olduğuna inandıkları sağlık harcamalarını ve doktor sayısını artırmaya çalışmalıdır. Bu, halk sağlığının iyileştirilmesi ile birlikte ülke ekonomisinin büyümesine ve kalkınmasına katkıda bulunacaktır.