Riske maruz değer yaklaşımıyla portföy riskinin belirlenmesi: Vadeli işlemler piyasası üzerine bir uygulama

1990?lı yıllardan günümüze kadar uzanan küreselleşme süreci ile finans sisteminin riskleri çeşitlilik kazanmış, boyutları artmış ve bu durumun neticesinde faal olan tüm firmalar etkilenmiştir. Yaşanan başarısızlıklar sebebiyle korunma amaçlı yapılandırılmış finansal ürünlerin yanında riskin ölçüm yöntemleri de ilgi görmüştür. Son küresel krizle birlikte risk analizine ve yönetimine duyulan gereksinim daha iyi anlaşılmıştır. Risk yönetiminde devrim niteliğinde olan Riske Maruz Değer (RMD) yöntemi, bugün en önemli finansal risk ölçüm yöntemlerinin başındadır. RMD; belirli bir zaman boyutunda, belirli güven düzeyinde beklenen maksimum kayıp olarak tanımlanmaktadır. Yöntem; toplam riski sadece bir değer ile özetlemektedir. RMD yöntemlerinin literatürde yer alan parametrik ve simülasyon yöntemleri başlıklarının dışında volatilitenin öngörümlemesi ile ilgilenen varyans tahmin modelleri de artık gündemde yer almaktadır. RMD?de varyans modellerinin kullanılması gerçek risk boyutunu belirlemede en etkili yöntem olduğu vurgulanmaktadır. Ancak etkin risk yönetimi için ölçümün yanında riskten korunmak için finansal araçlar da kullanılmak zorundadır. Şu anda Türkiye?de risk yönetiminde önemli yeri olan türev araçlardan biri olan vadeli işlem sözleşmeleri üzerine Riske Maruz Değer yöntemi, çalışmada asıl konuyu teşkil etmektedir. Bu kapsamda tek yetkilendirilmiş borsa olan VOBAŞ?da etkin olarak işlem gören sözleşmelerin üzerinden portföy oluşturmuş ve çeşitli metotlarla hesaplanan RMD sonuçları incelenmiştir. RMD yöntemlerinin sonuçlarının başarısı geriye dönük testler ile karşılaştırılmış ve bu durumun sonucunda Türkiye piyasasında en geçerli RMD metotunun GARCH(1,1) metotu olduğu tespit edilmiş ve kullanılması önerilmiştir. Konuya özen gösterilmesi sebebiyle, finansal riskler, sözleşmelerin taşıdığı risk çeşitleri, risk yönetim metotları hem teorik hem de uygulamalı olarak incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Finansal Risk Yönetimi, Riske Maruz Değer, Volatilite, Geriye Dönük Test