Roma-Mısır İlişkileri (MÖ 3. Yüzyıl - MS 395)

Eski Mısır, dünyanın en eski uygarlıklarından biridir. Antik Çağ'da Yakındoğu'nun en bereketli topraklarından biri üstüne kurulmuş, birliğini ilk kez sağladığı MÖ 4. Binyılın sonundan itibaren kendine özgü bir uygarlık inşa etmiştir. Çoğunlukla bağımsız olmakla birlikte, Yeni Krallık'ın çöküşü ile birlikte parçalanmış ve silsile halinde yabancıların idaresi altına girmiştir. Akhaimenid Pers İmparatorluğu'nu fetheden Büyük İskender ve onu takip eden Ptolemaioslarla ilk kez Batı kökenliler Nil Vadisi'ne hükmetmiş; bunların yaklaşık 300 yıllık saltanatının özellikle ikinci yarısında kaderlerinin ne olacağı konusunda en belirleyici dış unsur Roma Cumhuriyeti olmuştur. Bu belirleyici rol, bir zamanlar eşler arasında başlayan Roma-Mısır ilişkilerinin Mısır'ın önce cliens, sonra ise provincia olmasına kadar etkin olmuştur. Roma'nın bir provinciası olmasıyla birlikte Mısır'ın tarihinin başka bir sayfası açılmıştır. Eski Mısır'ın bu son kısmında, bir yandan Mısır'ın Roma İmparatorluk tarihinin genel gidişatının içinde yer aldığı görülürken, diğer yandan kendine özgü özelliklerin/durumların da ortaya çıktığı anlaşılır. Ciddi bir Yahudi nüfusu barındıran ülke, Hıristiyanlığın doğduğu bölgelere komşudur. Çok özel bir statüye sahip provincianın valisi bile praefectus Aegypti diye anılmaktadır. Hem Roma'nın Mısır'da, hem Mısır'ın Roma'da karşılıklı kültürel etkileşiminin izlerine çok net rastlanmaktadır. Askeri ve ekonomik durumu bakımından, hatta konumu nedeniyle bile Roma için yerinin çok ayrı olduğu söylenebilir. Gerek antik, gerek modern kaynaklar bakımından zengin bir alan olması sayesinde, tezin temel amacı olan Roma ile Mısır arasındaki ilişkilerin ortaya konması ve Roma Mısırı'nın bir resminin konabilmesi mümkün olabilmiştir. Anahtar Sözcükler: Roma, Mısır, Ptolemaios, Kleopatra, Marcus Antonius, Augustus, Hıristiyanlık, Yahudiler, Aleksandreia.