Sabir Rüstemhanlı - Edebî kişiliği ve romanlarında millî tavır

Azerbaycan Türkleri, tarih boyunca oldukça uzun bir süre bağımsızlıkları için mücadele vermişler, pek çok sıkıntı ile karşılaşmışlardır. Doğal olarak da Azerbaycan edebiyatı, yaşanan bu sıkıntılardan büyük ölçüde etkilenmiştir. Azerbaycan'ın şair ve yazarları, yaşanan olayları edebî eserlerine yansıtarak, gelecek kuşakların millî şuur sahibi olmalarında önemli bir rol üstlenmişlerdir. Azerbaycan edebiyatında, bu sahada çalışanlar arasında, Sabir Rüstemhanlı önemli bir yer tutar. Yazar, Azerbaycan Türklerinin millî bilinç kazanması sürecinde gerek sanat ve kültür gerekse siyasi alanda önemli çalışmalar ortaya koymuştur. Rüstemhanlı'nın "Ömür Kitabı" adlı eseri, onun millî duygu ve düşüncelerini özetleyen en önemli çalışmaları arasında yer alır. Yazar, roman türündeki bu eseri ile halkına, genç nesillere milli ve manevi duygular aşılamış, verilecek bağımsızlık mücadelesi açısından önemli bir ilham kaynağı olmuştur. Rüstemhanlı'ın eserlerini incelediğimizde, Türk tarihine, kültürüne ve edebiyatına ait birçok unsurla karşılaşmaktayız. Kendini genellikle şair olarak tanıtan Rüstemhanlı, esasen nesir alanında da önemli eserler ortaya koymuş çok yönlü bir yazardır. Onun özellikle romanları ilhamını tarihî olaylardan alır. Dolayısıyla bu eserlerdeki kahramanlar da çoğunlukla tarihî şahsiyetlerdir. Bu kahramanlarını çoğu milliyetçi düşünceye sahip, Türklüğü ile gurur duyan, eğitimli ve kendini geliştirmiş karakterler olup, Türk milleti için çalışmış ve bu yolda mücadele etmiş kişilerdir. Romanlarını yazmadan önce romana konu olacak zaman dilimi ve kahramanlar ile ilgili geniş çaplı araştırma yapmaya çalışan yazarın romanları, tarihe kaynaklığı ilke edinmiş bir nitelik taşır. Rüstemhanlı, romanlarında Türklerin geleneklerine, göreneklerine, âdetlerine ve ahlaki değerlerine önemli ölçüde yer vermiştir. Bu tez çalışmamızda, Azerbaycan edebiyatının önde gelen isimlerinden biri olan Sabir Rüstemhanlı'nın hayatı, sanatı ve edebî kişiliği araştırılmış, romanları ve romanlarındaki millî düşünceler incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Sabir Rüstemhanlı, Azerbaycan Edebiyatı, Azerbaycan Edebiyatında Millî Şuur, Roman, Edebiyat ve Hamaset.