Sağlık kültürünün oluşumunda sağlık haberlerinin yeri: Sağlık muhabirleri ve İstanbul'da iki farklı sosyo-ekonomik yapıdaki mahallede yaşayanlarla yapılan araştırma

Bu çalışma, medyada yayınlanan sağlık haberlerinin, sağlık kültürü üzerindeki etkilerini araştırmak için yapılmıştır. Ulusal ve yerel muhabirlerle derinlemesine görüşmeler yapılmış ve güz/bahar olmak üzere iki ayrı dönemdeki gazete yayınlarında içerik analizi yapılmıştır. Diğer yandan medya yayınlarını alımlayanlar yönüyle, farklı sosyo-ekonomik özelliği olan Ataşehir ve Başıbüyük semt sakinleriyle derinlemesine ve odak grup görüşmeleri yapılmıştır. Araştırmanın verileri 2010-11 yılları içinde toplanmıştır.Çalışma sonucunda, medyada yapılan sağlık yayınlarının, sağlık kültürü üzerinde, değişim ve dönüşüm yaratan etkileri olduğu belirlenmiştir. Medya, değişim ve dönüşüm yaratan bu etkilerin ortaya çıkmasında temel oluşturan zihinsel süreçleri yaratmaktadır. Yaygın bilim anlayışı ile yaşamı tıbbileştirme ve sağlığın bireysel düzeyde algılanması doğrultusunda yayınlar yapılmaktadır. Sağlık adına yaşam alanlarına ve insan bedenine çeşitli standartlar konularak, kişilere yerine getirmeleri gereken ödevler yüklenmektedir. ?Bilinçli hasta yaratma? iddiası ile de modern tıp uygulamalarından beslenen sağlık endüstrisinin müşteri sayısı hızla arttırılmaktadır. Sağlık endüstrisi, medya üzerinden, sağlık profesyonellerinin toplum içindeki güvenilir kimlik imajı, akademik unvanların saygınlığı ve kapitalist sistemin pozitivist bilim anlayışı ile mal ve hizmetlerini pazarlayan örtülü reklamlar yapmaktadır. Bu durumda bireysel ve toplum sağlığı adına yapıldığı iddia edilen çalışmalar, kapitalist sistemin ticari çıkarlar için yapılan faaliyetleri haline dönüşmektedir. Böylece medya tarafından yönlendirilen halkın, sağlık konusunda kendisinin belirlediği ve öngördüğü kararlar alması ve kendi seçimlerini yapmasını engellenmektedir.Ülkemizdeki sağlık ortamının gerek sağlık hizmeti alanlar gerekse de bu hizmeti sunanlar açısından daha iyi hale getirilmesi için, sağlık alanında yapılacak sorumlu ve nitelikli sosyal bilim çalışmalarının sayısının arttırılması gerekmektedir. Ayrıca modern tıp uygulamalarının bilim anlayışı, bilim felsefesi açısından tartışılmalı ve yeni bir anlayış geliştirilmelidir. Gerek medya için gerekse de sağlık alanı için etik çalışmalar teşvik edilerek, işlevsel olmaları için çaba gösterilmelidir. Sağlık konusunun insanlık açısından yaşamsal önemi düşünüldüğünde, böylesi bir konunun sadece uygulama yapan sağlık profesyonellerine bırakılmaması gerektiği açıktır.