Şakir Garâmî'nin Osmanlı Ordu Teşkilatı adlı eserinin değerlendirilmesi

Çalışmanın amacı, Mekteb-i Harbiye-i Şahane Alayı ikinci tabur altıncı bölük talebesinden Maraşlı (Bağçeli) Şakir Garâmî'nin Rumi 1327 (Mîlâdî 1911) tarihli "Osmanlı Ordu Teşkilatı" adlı el yazması eserinin değerlendirmesini yaparak Osmanlı Ordu Teşkilatının (Mîlâdî 1329-1911) yaklaşık 600 yıllık tarihi süreçte geçirdiği değişim ve dönüşümün (modernizasyon ve demodernizasyon) daha iyi anlaşılmasına birincil kaynak niteliğindeki bu eserle katkıda bulunmaktır. Müellif Şakir Garâmî, eseri "Yeni Osmanlı Ordusu Teşkilatı" ve "Ordu ve Geçirdiği Edvâr-ı Tarihiyye" şeklinde iki bölümde kaleme almıştır. Müellif, 1a-54b varak aralığındaki "Yeni Osmanlı Ordusu Teşkilatı" başlıklı birinci bölümde 1911 tarihli son dönem modern Osmanlı ordu teşkilatının ordu müfettişlikleri, ordu müfettişliklerine bağlı kolorduları, fırkaları ve ordunun kuvve-i maddîye ve mânevîye tüm unsurlarını ayrıntılı şekilde ifade etmektedir. 56a-84b varak aralığındaki "Ordu ve Geçirdiği Edvâr-ı Tarihiyye" başlıklı ikinci bölümünde ise hicrî 730-1330 (Mîlâdî 1329-1911) tarihlerini kapsayan süreçte ordunun nasıl bir değişim geçirdiğini, ordu tarihinde yaşanan önemli gelişmelere değinerek ifade etmektedir. Ayrıca eserde Osmanlı ordu teşkilatının sulh ve harp dönemlerindeki mevcudu, ordunun kullandığı silah, mühimmat ve kıyafetlerdeki değişimler, ordunun ıslah çalışmaları kapsamında Avrupa'dan getirttiği ve oraya gönderdiği muallim, subay ve talebelerin çalışmaları, askere alma usullerinde ki değişiklikler, askere elverişlilik ve elverişsizlik gibi mevzular da ele alınmıştır. Eseri önemli kılan yönü Osmanlı ordusunun diğer ordularla kıyaslanabileceği bazı istatistikler sunmasıdır. Eserde dünyadaki diğer büyük orduların bazı savaşlardaki istatistiklerinin de paylaşılması eserin dünyadaki orduların gelişmelerine kayıtsız kalmayan, geniş bir bakış açısıyla yazıldığını göstermektedir. Çalışma giriş, iki bölüm ve sonuç şeklinde planlanmıştır. Giriş bölümünde yazma eserin konusu olan Osmanlı ordu teşkilatının daha iyi anlaşılmasının zeminini oluşturmak adına Osmanlı ordusunun kara ve deniz teşkilatlarının tarihsel süreçteki gelişmeleri ana hatlarıyla ele alınmıştır. Bu kısımda ek olarak çalışmanın amacı, önemi, kapsamı, yöntemi, problemleri ve ilgili bibliyografyası hakkında bilgiler paylaşılmıştır. Birinci bölümde müellif hakkında bilgiler verilip, eserin genel bir tanıtımı yapılmıştır. İkinci bölümde ise yazma eser orijinalde iki ana başlıkta oluşturulduğundan iki ayrı başlıkta değerlendirilmesi yapılmıştır. Ek-3'te Yazma ve Basma Eserler Kurumunun veri tabanından temin ettiğimiz eserin pdf şeklindeki nüshaları varak numaraları belirtilerek verilmiştir. Sonuç kısmında ise "Osmanlı Ordu Teşkilatı" adlı yazma eserin içerdiği bilgilerden elde ettiğimiz veriler paylaşılmıştır. Anahtar Sözcükler Şakir Garâmî, Yazma Eser, Osmanlı Ordu Teşkilatı, Ordu Müfettişlikleri, Kolordu Teşkilatı