Salgın yönetimi ve yönetici desteği algısı ile iş stresi, iş yükü ve iş performansı arasındaki ilişkiler: Ölçek geliştirme ve uyarlama çalışması

Salgın sürecinde sağlık kurumlarının salgın yönetimi uygulamaları ve yönetici desteği ile iş stresi, iş yükü ve iş performansı arasındaki ilişkiyi sağlık çalışanları algısı üzerinden belirlemek, gelecekte oluşabilecek salgınlara karşı hazırlıklı olmak için önemlidir. Salgın döneminde ilgili araştırma ve çeşitli analizlerle mevcut değişkenler arası ilişkileri belirleyebilmek için yapısal eşitlik modellemesi kullanılarak bir model oluşturulmuştur.Salgın sürecinde sağlık çalışanlarını bütün olarak değerlendiren bir çalışma yapılmamıştır ve ilk olacağı düşünülmektedir. Bu doğrultuda alanyazında eksikliğini gördüğümüz, "Salgın Yönetimi Algısı Ölçeği" ölçek geliştirme ve "Yönetici Desteği Algısı Ölçeği'nin" Türkçeye uyarlaması ile güncel ve geniş kapsamlı ölçekler ortaya koymak diğer amaçlarımız arasındadır. Araştırma, İstanbul ilinde bir üniversite hastanesinde görev yapan 365 sağlık çalışanı ile gerçekleştirilmiştir. Veriler sistematik rastgele örnekleme yöntemi kullanılarak elde edilmiştir. Araştırma kesitsel bazlı metodolojik ve kesitsel bazlı tanımlayıcı bir araştırma olma niteliğindedir. Araştırmada, değişkenler arası ilişkilerde korelasyon ve fark testleri kullanılmıştır. Ölçeklerin geçerlilik analizinde madde analizi, açıklayıcı faktör analizi, doğrulayıcı faktör analizi; güvenilirlik analizinde ise Cronbach Alfa, CR ve AVE değerlerinden yaralanılmıştır. Araştırmada Salgın Yönetimi Algısı Ölçeği Cronbach Alfa değeri 0,963,Yönetici Desteği Algısı Ölçeği 0,97 olarak belirlenmiştir. Araştırmada yapısal eşitlik modellemesi kullanılarak değişkenler arası ilişkiler modellenmiştir. Araştırma sonucunda sağlık çalışanlarının yönetici desteği algısı ile salgın yönetimi algısı ve alt boyutları arasında yüksek düzeyde pozitif (r= ,606;%36) yönde anlamlı ilişki saptanmıştır (Planlama%30,8; Örgütleme %26,2; Yönetim %21,9 ve Kontrol %36,2). Ayrıca salgın sürecinde sağlık çalışanlarının iş yükü ile iş stresi arasında yüksek düzeyde pozitif ilişkiye rastlanmıştır (r=0,780;%60). İş yükü ile iş performansı arasında ilişkiye rastlanmamıştır. Diğer değişkenler arasında düşük ve orta düzeyde ilişkiler tespit edilmiştir. Ölçeklerin ortalama puanları ile sosyo-demografik değişkenler arasında yapılan fark testi sonuçlarına göre; cinsiyet, eğitim, görev-unvan, meslekte çalışma süresi ve çalıştıkları bölüme göre farklılıklar olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Salgın sürecinde kadın sağlık çalışanların iş yükü ve yönetici desteği algısının yüksek, hemşirelerin iş yükü ve iş stresinin fazla olduğu belirlenmiştir. Cerrahi Anabilimdalı çalışanları iş yükü miktarını yüksek, salgın yönetimini düşük olarak algılamışlardır. İş performansı, erkek ve lise mezunu çalışanlarda yüksek bulunmuştur. Araştırmada salgın sürecinde en fazla koruyucu ekipman eksikliği yaşadığı saptanmıştır. Araştırma sonucunda geliştirilen ve adaptasyonu yapılan ölçeklerin diğer kurum ve kuruluşlara uyarlanarak kullanılması önerilmektedir.