Salpenjektomi operasyonunun over rezervi üzerine etkisinin anti-müllerian hormon (AMH) ve over doppler ultrasonografi ile değerlendirilmesi

AMAÇ: Over kanseri dünyada jinekolojik kanserler içerisinde en sık ölüme neden olan malignitedir. Erken evre hastalığı olanlarda 5 yıllık sağ kalım % 89 civarında ve %80'inde nüks izlenmemektedir. Evre ilerledikçe sağ kalım %20' ye kadar düşmektedir. Bugüne kadar over kanseri mortalitesini azaltan bir tarama yöntemi bulunmamaktadır. Over kanserleri içerisinde en sık görülen ve mortalitesi en yüksek olan High-Grade Seröz Over karsinomlarıdır (HGSOK). BRCA1/2 mutasyonu taşıyıcılarına yapılan risk azaltıcı bilateral salpingo-ooferektomi (BSO) sonrası tuba uterinaların patolojik incelemesinde insidental olarak tespit edilen Seröz Tubal İntraepitelyal Karsinom (STİK) lezyonlarından kaynaklandığına dair veriler elde edilmiştir. 2010 yılından sonra yapılan çalışmalarda salpenjektomi ve tüp ligasyonu operasyonunun over kanseri riskinde % 24-65 arası değişen bir azalmaya neden olduğu gösterilmiştir. Bu nedenle fertilitesini tamamlamış benign jinekolojik nedenlerde cerrahi planlanan hastalara bilateral salpenjektomi seçeneğinin sunulması tavsiye edilmiştir. Salpenjektomi operasyonları hidrosalpinks, ektopik gebelik, sterlizasyon isteği nedeniyle de yapılmaktadır. Menopoz öncesi ve genç yaşlarda yapılan salpenjektomi operasyonunun over rezervi üzerine etkisi net olarak bilinmemektedir. Bu çalışma ile salpenjektomi operasyonunun over rezervi üzerine etkisinin, serum AMH düzeyi ve Ovarian Arter Pulsatite İndeksi (OVA PI) ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır. ARAÇ VE YÖNTEM: Bu prospektif çalışmaya Dokuz Eylül Üniversitesi Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulundan alınan izin sonrası başlanmıştır. Kasım 2020-Ocak 2022 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği'nde bilateral salpenjektomi operasyonu yapılmış 37-45 yaş arası 31 olgu dahil edildi. Literatürdeki veriler doğrultusunda aradaki fark ve ortalamalardan yararlanılarak GPower 3.1.9.2 programında t-test istatiksel analizi yapıldı. %95 güçte hesaplanan örnek büyüklüğü ile en az 30 hastaya ihtiyaç duyulmuştur. Olgulardan operasyon öncesi ve operasyondan 6 hafta sonra alınan serum örneklerinden Anti-Müllerian Hormon(AMH) düzeyleri ELİSA yöntemi ile ölçülerek over rezervi değerlendirildi. Salpenjektomi sonrası overyan kan akımınında ortaya çıkabilecek değişim ise preoperatif, postoperatif 2. Gün ve 6. Haftada Transvajinal Ultrasonografi (TVUSG) ile renkli doppler akımlarından Ovaryen Arter Pulsatite Indeksi (OVA PI) ölçülerek değerlendirildi. BULGULAR: Çalışmaya katılan hastaların yaş ortalaması 40,97±2,24/yıl idi. 28 hastaya (% 90,4) histerektomi ile birlikte bilateral salpenjektomi yapılırken 3 (%9,6 ) hastaya yalnızca bilateral salpenjektomi yapılmıştır. Preoperatif ve postoperatif 6. Haftada ölçülen serum AMH düzeylerinde anlamlı azalma saptandı. (z ꞊ -2,33, p=0,020). 37-39 yaş aralığında preoperatif ve postoperatif 6. Hafta arasında serum AMH düzeyleri arasındaki değişim istatistiksel olarak anlamlı değilken (p=0,314) 40-45 yaş aralığında postoperatif 6. Haftada bakılan serum AMH düzeyinde preopteratif döneme göre anlamlı bir azalma (p=0,036) olduğu bulundu. Sol OVA PI ortalama değerlerindeki değişime (p=<0,047) bakıldığında postoperatif 6. Haftada ölçülen Sol OVA PI değerinin preoperatif döneme göre azalmış olduğu buşundu. (p=0,018) Sağ OVA PI değerleri arasında tek faktörlü ANOVA analizine göre üç ölçüm arasında fark bulunmadı (p=0,067) Tüm analizler için anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak belirlendi. SONUÇ: Salpenjektomi operasyonları sonrası akut dönemde over fonksiyonlarının negatif yönde etkilendiği izlenmiştir.Bu durumun nedeni, mevcut çalışmamıza göre overin vaskülaritesindeki hasarlanmaya bağlı kan akımında meydana gelebilecek bir azalma gibi görülmemektedir. Over fonksiyonunu etkileyebilecek diğer nedenler, kronik dönemde overde meydana gelebilecek değişiklikler ve olası erken menopoz semptomları açısından daha ileri araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır. ANAHTAR KELİMELER: Salpenjektomi, Over Rezervi, AMH, OVA PI, Bilateral Proflaktik Salpenjektomi, Doppler Ultrasonogafi