Sanat nesnesi olarak takı

19.yy'ın sonlarında William Morris öncülüğünde gerçekleşen Sanat ve Zanaat hareketinin takı alanına yansıması ve takının kalıplaşmış algısını sarsmasıyla takı alanında bir dönüşüm süreci yaşanmıştır. El sanatının öneminin vurgulandığı bu anlayış takı alanında uzun süre hâkim olmuştur. Bu süreç Bauhaus ekolüne doğru evrilmiş tasarım ve tekniğin bir arada yürütüldüğü atölyeler kurulmuş ve takıda form yönünden büyük dönüşümler yaşanmıştır. Bauhaus'un eğitim sürecinden geçmiş birçok sanatçı ve tasarımcının Amerika'ya yerleşmesi ile modern takının temelleri atılmıştır, takı artık galeri ve sergi mekanlarında yer edinmeye başlamıştır. 1960'lı yıllara gelindiğinde takının malzemesinde çok büyük değişimler yaşanmış, takı kavramı, takının ergonomisi ve formu sorgulanmış ve yeni bir takı anlayışının temelleri atılmıştır. Resim, heykel gibi farklı disiplinlerden gelen sanatçıların takı alanında üretimleri vermeleri, bu yeni anlayışın sorgulanmasına ve sanat nesnesine dönüşümüne zemin hazırlamıştır. Yeni takı kavramı galeriler ve öncü sanat okulları aracılığıyla etki alanını genişletmiştir. Sanatçıların takı alanındaki üretimlerinin yanısıra takı alanında bireysel, deneysel ve beden takı ilişkisini kuran sanatçılar ortaya çıkmış takı ve sanat arasındaki bariyerleri yıkmışlardır. Heykel, enstalasyon, performans, sanatı, fotoğraf gibi farklı disiplinlerle etkileşimi önemseyen bu takı sanatçıları takının sanatsal yönünü ön plana almışlardır. Günümüzde 'sanat takısı 'kavramının başlığı altında toplanılabilecek işler üreten takı sanatçılarının çalışmaları bijuteri, mücevher, moda aksesuarı gibi tanımlamalardan form ve kavramsal algılanış yönüyle ayrışmıştır. Bu bağlamda eski çağlarda olduğu gibi takı ve sanat birleşirken günümüzde geleneksel kalıplar yıkılmış veya form değiştirerek yeni bir kimliği nitelendirmiş, takı sanat nesnesine doğru evrilmiştir. Anahtar kelimeler: Nesne, Sanat Nesnesi, Takı, Sanat Takısı, Yeni Takı Kavramı