Sanayileşme olgusunun kirlilik sığınağı hipotezi ve çevresel vergiler açısından yeniden değerlendirilmesi

Sıkı bir bağa sahip olan çevre ve ticaret ilişkisi büyüme kavramının da dahil edilmesiyle oldukça kompleks bir hal almıştır. Ulusal ekonominin yapısı üzerinde önemli bir etkiye sahip olan ticaret, bir yandan ekonomik büyümeyi sağlarken diğer yandan da kaynak kullanımındaki etkinliğin sağlanmasında rol oynamaktadır. Aynı zamanda artan büyüme ile çevresel hizmetlere talep artışı yaşanmakta, bu durum ise yüksek yaşam standardına yol açmaktadır. Ancak çevre ve ticaret ilişkisinin her zaman olumlu yönlerinin olmadığını ileri süren görüşlerde mevcuttur. Çevresel problemlerin daha çok ticaret kaynaklı büyümeden kaynaklandığı da ifade edilmektedir. Artan ekonomik faaliyetler ve serbest ticaret aşırı kaynak kullanımına yol açabilmekte, etkinlikten sapmalar söz konusu olabilmektedir. Aynı zamanda ülkelerin maliyetlerini düşürmeleri için düşük çevresel standartlarını uygulamaya itebilmektedir. Bu durumda ise çevre kirliliğinin neden olduğu dışsallıkların içselleştirilmesi adına özellikle çevre vergilerini gündeme getirmektedir. Bu çalışma dört temel bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde çevre ekonomisinin iktisadi düşünceler tarihindeki yerine bakılmıştır. Daha sonra çevre ve sürdürülebilir kalkınma ilişkisi çeşitli göstergeler ve endeksler ile açıklanmıştır. Çevre sorunlarının ekonomik nedenleri açıklanırken, bir yandan büyüme ve çevre ilişkisine diğer yandan ise serbest ticaret ve çevre ilişkisine değinilmiştir.İkinci bölümde çevre sorunlarına mikroekonomik düzeyde getirilen çözümler açıklanmış, çevre sorunlarından kaynaklı dışsal maliyetlere uygulanan vergiler aktarılmış ve OECD ülkelerinde ve Türkiye'de uygulanan çevre vergilerihakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde, analizlerde kullanılan Panel Eşbütünleşme Testleri ile Panel Nedensellik Testleri tanıtılmıştır. Dördüncü bölümde ise bir yandan büyüme ve dışa açıklığın çevre kirliği üzerindeki etkisi araştırılırken diğer yandan ise büyüme ve çevre vergilerinin çevre kirliliğine olan etkisi araştırılmıştır. Ayrıca kukla değişken kullanılarak çevre kirliliği üzerinde Kyoto Protokolü'nün herhangi bir etkisi olup olmadığı test edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre Kirlilik Sığınağı Hipotezi'nin varlığı kabul edilmiş, gelişmiş ülkelerde çevre kirliliği azalırken gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkelerde artış gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca Kyoto Protokolü'nün yürürlüğe girmesiyle birlikte protokolü imzalayan ve imzalamayan OECD ülkelerinde farklı sonuçlara yol açtığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın sonuç bölümünde ise elde edilen bulgulara bağlı olarak ülke grupları için politik önerilerde bulunulmuştur.