Şanlıurfa bölgesinde görülen sıtma olgularının nested PCR yöntemi ile tür tayini ve PCR-RFLP ile plasmodium vivax alt tür tayini

Sıtma, tropikal ve subtropikal ülkelerde her yıl bir milyon kişinin ölümüne neden olan büyük bir halk sağlığı sorunudur. Plasmodium vivax, Türkiye'de ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde en sık görülen Plasmodium türüdür. Parazit suşlarının lokal ya da global epidemiyolojisini anlamak için parazit farklılıklarını ve alt türlerini tanımlamak bir zorunluluktur.Bu çalışmada, sıtma tanısında, nested PCR'nin geçerliğinin ve yerinin belirlenmesi, nested PCR ile sıtma tespiti, Plasmodium türlerinin ve PCR-RFLP ile P. vivax alt türlerinin belirlenmesi hedeflenmiştir.Metodolojik tipteki bu epidemiyolojik araştırma, Şanlıurfa'nın sıtmanın endemik olarak görüldüğü ilçelerinde gerçekleştirilmiştir. Tarım işçisi olarak çalışan sıtma şüpheli 153 bireyden parmak ucundan kan alınmıştır. İnce yayma ve kalın damla preparatlar , Giemsa ile boyandıktan sonra mikroskopta incelenmiştir. Filtre kağıtlarına emdirilen kanlardan DNA ekstrakte edilmiştir. Plasmodium tespiti ve Plasmodium tür tayini için Snounou ve ark. nın geliştirdiği 18S rRNA gen bölgesi hedeflenen oligonükleotidler kullanılarak nested PCR yapılmıştır. Plasmodium vivax'ın genotiplemesinde Imwong ve arkadaşlarının tanımladığı circumsporozoit protein gen bölgesine ait oligonükleotidler kullanılarak nested PCR yapılmıştır. P. vivax circumsporozoit proteinin iki önemli varyantını (VK210 ve VK247) ayırt etmek için Alu1 ve Bst NI restriksiyon enzimleri kullanılarak PCR-RFLP yapılmıştır.Amplifiye edilen PCR DNA ürünleri %2'lik agaroz jel elektroforezde yürütülmüş, etidyum bromürde 30 dakika boyandıktan sonra ultraviyole transluminatör ile görüntülenmiştir.Mikroskobik tanıya göre, çalışmaya katılan 153 bireyin 11'inde (%7.2), genus spesifik primerlerin kullanıldığı nested PCR'ye göre ise 15'inde (%9.8) sıtma saptanmıştır. Plasmodium türe spesifik primerlerin kullanıldığı nested PCR'ye göre 15 Plasmodium'un 14'ü P.vivax olarak tanımlanmıştır. Pvcs gen bölgesini hedefleyen primerlerin kullanıldığı nested PCR sonrası yapılan PCR-RFLP'ye göre ise 14 P. vivax'ın 2'sinin (%14.3) VK210, 12'sinin ise (%85.7) VK247 olduğu görülmüştür.Nested PCR'nin mikroskobik tanıya göre duyarlılığı %100, özgüllüğü %97.2, pozitif prediktif değeri %73.3 olarak bulunmuştur.Bu çalışmanın, sıtmanın doğru ve hızlı tanısında, düşük parazitemili P. vivax sıtma olgularının tanısında, miks ve asemptomatik enfeksiyonların saptanmasında, CSP bazlı P. vivax aşı çalışmalarında, ilaç direnci ve in vivo ilaç etkinliği çalışmalarında, gerekli epidemiyolojik verilerin sağlanmasında ışık tutacağı düşünülmektedir.Anahtar Kelimeler: Sıtma, Plasmodium vivax, circumsporozoit, VK210, VK247