Şanlıurfa ili pamuk üreticilerinin tarımsal faaliyet sürecinde başvurdukları bilgi kaynakları ve üreticilerin bilgi kaynaklarına yönelik ödeme istekliliğinin ölçülmesi

Tarım sektörünün toplum ve ülke kalkınması açısından büyük öneme sahip olduğu bilinmektedir. Türkiye' de stratejik birçok tarım ürünü yetiştirilmekte olup; bunlardan biri de "beyaz altın" olarak nitelendirilen pamuktur. Pamuk üreticileri Türkiye tekstil sanayisine hammadde sağlayarak Türkiye'nin dünya tekstil sanayinde önemli bir yere sahip olmasına katkı sunmaktadırlar. Diğer taraftan pamuk küspesi hayvancılık sektöründe yem olarak kullanılmaktadır. Ayrıca pamuğun gerek üretimi aşamasında gerekse işlenmesi aşamasında yoğun istihdam yaratılmaktadır. Sonuç olarak, pamuk üretimi ülkemiz için ekonomik bakımdan önemli ve gelir oluşturan bir tarımsal faaliyettir. TÜİK verilerine göre Türkiye'de 24 ilde toplam 2.2 milyon ton kütlü pamuk üretimi yapılmaktadır. Şanlıurfa ili 813 258 ton kütlü pamuk üretimi ile Türkiye'de pamuk üretimi yapan 24 il sıralamasında birinci sıradadır. Şanlıurfa ilinde pamuk üreticileri üretim faaliyetleri süresince birçok bilgi kaynağına ihtiyaç duymaktadırlar. Bu çalışmada öncelikle Şanlıurfa ilinde pamuk üretimi yapan çiftçilerin üretim ve üretim sonrası aşamalarında başvurdukları bilgi kaynakları ve danışmanlık hizmetleri araştırılmıştır. Çiftçilerin başvurmuş oldukları tarımsal yayım ve danışmanlık hizmetlerinden memnuniyet düzeyi tespit edilmiştir. Ayrıca çiftçilerin istedikleri tarımsal yayım ve danışmanlık hizmeti biçimi ve istenilen hizmet sağlanırsa çiftçilerin bu danışmanlık hizmetine ödeme istekliliği ölçülmüştür. Araştırma sahasında ÇKS verilerine göre yaklaşık 20 bin pamuk üreticisi bulunmaktadır. Oransal örnekleme yöntemine göre; %10 hata payı, %99 güven aralığında görüşme yapılacak pamuk üreticisi sayısı yaklaşık 168 olarak hesaplanmıştır. Pamuk üreticileri ile yapılan görüşmelerde hazır soru formu yani anket formu kullanılmıştır. Araştırma sahasında pamuk üreticilerinin tamamına yakını tarımsal yayım ve danışmanlık hizmeti ihtiyaçlarını tohum, ilaç ve gübre bayileri aracılığı giderdiğini beyan etmişlerdir. Ancak bu hizmetten memnuniyet düzeyleri ortalama seviyededir. Pamuk üreticileri farklı kurum ve kişilerin vermiş olduğu eğitimlerden en çok üniversitelerin vermiş olduğu eğitimlerden memnun kalmışlardır. Pamuk üreticileri özellikle hastalık ve zararlılarla mücadelede, ilaç kullanımında ve gübrelemede ciddi anlamda tarımsal yayım ve danışmanlık hizmetine ihtiyaç duyduklarını beyan etmişlerdir. Bu hizmetleri, üniversite, önder çiftçiler ve özel danışmanların eşgüdümlü olarak vermelerini istemişlerdir. Pamuk üreticilerine göre en etkili tarımsal yayım ve danışmanlık hizmeti yüz yüze tarlada verilen eğitimdir. Pamuk üreticilerinin %80.3'ü (135 kişi) istedikleri biçimde ve istedikleri kişi ya da kurumlarca verilecek olan tarımsal yayım ve danışmanlık hizmeti için, yıllık dekara 199.33 TL/yıl ödeme yapabileceklerini belirtmişlerdir. Bu nedenle bölgede üniversite önderliğinde, tüm paydaşların sorumluluk üstlendiği "Tarımsal Yayım ve Danışmanlık Ofisi" kurulması gerekmektedir. Bu ofis tarımsal yayım ve danışmanlık hizmeti ihtiyacı duyan çiftçiler ile uzman kişiler arasındaki bağı kurmada görev alacak ofistir. Pamuk üreticilerinin toplamda yaklaşık 388.11 milyon TL/yıl tarımsal yayım ve danışmanlık hizmetine yönelik ödeme yapabilme potansiyeli bulunmaktadır. Bu rakam yukarıda bahsedilen ve uygulamaya konabilecek tarımsal yayım ve danışmanlık hizmeti için yeterli olabilecek bir bütçeyi de sağlayabilecektir.