Şanlıurfa örnekleminde töre saikiyle insan öldürme suçu

Bu çalışma kapsamında töre saikiyle insan öldürme suçu sosyolojik ve hukuki açıdan incelenmiştir. Suçun işlenme nedenleri üzerinde durularak değerlendirmelerde bulunulmuştur. Namus, töre, ataerkillik gibi kavramlar tanımlanarak ve irdelenerek cinayetlerle arasındaki bağ incelenmiştir. Kadının üzerindeki erkek hegemonyasının kadının cinsel özgürlüğünün sınırlarının genişlemesine paralel olarak artmasının nedenleri tartışılmıştır. Yaşam hakkının elinden alınmasına kadının bazen okula gitmesi bazen kıyafet tarzı ya da hakkında çıkan aslı dahi olmayan dedikodunun sebep olduğu görülmüştür. Çalışma kapsamında incelenen Şanlıurfa ağır ceza mahkeme kararlarında feodalitenin ve kapalı toplum yapısının kadınların yaşam hakkını elinden aldığı görülmüştür. Ancak kronolojik bir değerlendirme yapıldığında mahkeme kararlarında ekseriyetle görülen kadına bakışın gelişmesi ve değişmesi umut verici olmuştur. Kadın hakları anlamında namus bahanesiyle işlenen öldürme suçlarında Mülga Türk Ceza Kanunu döneminde özel haksız tahrik indirimi mevcuttu. Yürürlükteki Türk Ceza Kanunu döneminde özel haksız tahrik indiriminin kaldırılarak töre saikinin nitelikli hal olarak düzenlenmesi önemli bir gelişmedir. Zamanla kararlara da töre saikinin sirayet etmesi önemli bir adım olmuştur. Tez kapsamında olaylara kadın perspektifinden bakılarak töre saikinin nedenleri ve sonuçları üzerinde durulmuştur. Kadının özel hayatını ilgilendiren veya kendi bedeni ile ilgili kararlarının hesabını ailesinin erkek üyelerine vermesi ve namus denilince kadının cinsel hayatının anlaşılması üzerinde durulmuştur. Kasten insan öldürme suçu incelenerek unsurları irdelenmiştir. Özellikle haksız tahrik ile töre saiki arasındaki ilişki mahkeme kararları bazında değerlendirilmiştir. Mahkeme kararlarında somut delil olarak görülmeyen ancak varlığı bilinen aile meclisi üzerinde durulmuştur. Genel olarak kadınların hayatı üzerinde ailenin erkeklerinin söz sahibi olduğu ve kadının birey olarak kabul edilmediği görülmüştür. Töre saikiyle yaşanan ölümlerin son bulması için görüş ve önerilerde bulunulmuştur. Anahtar kelimeler: Töre, saik, namus, öldürme, kadın.