Şap hastalıklı ve şap aşısı yapılan sığırlarda bazı biyokimyasal parametrelerin değerlendirilmesi

Bu çalışmada, şap hastalıklı sığırlar ile şap aşısı yapılan sığırlarda kardiyak enzim [kardiyak troponin-I (cTn-I), kreatin kinaz (CK), kreatin kinaz – miyokardiyal band (CK-MB), laktat dehidrogenaz (LDH) ve aspartat aminoteansferaz (AST)] aktiviteleri ile serum A, C ve E vitamini düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma materyalini, genel klinik muayenelerinden sonra şap hastalığı teşhisi konan 20 baş sığır (Hasta grubu) ile şap aşısı yapılan sağlıklı 20 baş sığır (Aşı grubu) olmak üzere toplam 40 baş hayvan oluşturdu. Hasta grubundaki hayvanlardan 1 kez, Aşı grubundaki hayvanlardan ise aşılamadan önce (Kontrol grubu) ve aşı uygulamasından sonraki 1., 3., 7. ve 14. günlerde (sırasıyla Aşı-1 grubu, Aşı-2 grubu, Aşı-3 grubu ve Aşı-4 grubu) detaylı klinik muayeneler (vücut sıcaklığı, kalp ve solunum frekansı ile rumen hareketleri sayısı) yapıldıktan sonra hematolojik ve biyokimyasal analizler için V. jugularis'lerinden kan örnekleri alındı. Şap virusunun tipinin ASİA1 tipi olduğu belirlenmiştir. Şap aşısı olarak Şap Enstitüsü tarafından üretilen Turvac-Oil şap aşısı 2 mL deri altı uygulandı. Hematolojik muayeneler [total lökosit sayısı, eritrosit sayısı, hemoglobin miktarı, hematokrit değer, ortalama alyuvar hacmi (MCV), ortalama alyuvar hemoglobini (MCH), ortalama alyuvar hemoglobin derişimi (MCHC) ve trombosit sayısı] Fırat Üniversitesi Hayvan Hastanesi teşhis laboratuvarında bulunan kan sayım cihzında ve serumda kardiyak enzim aktiviteleri (cTn-I, CK, CK-MB, LDH, AST) Fırat Üniversitesi Hastanesi teşhis laboratuvarında ticari test kitleri yardımıyla cTn-I hormon analizöründe chemiluminesence yöntemiyle; CK, CK-MB, LDH, AST düzeyleri ise otoanalizörde spektrofotometrik yöntemle hemen analiz edildi. Serum A, C ve E vitamini ile malondialdehit (MDA) düzeyleri ise Fırat Üniversitesi Veteriner Fakültesi Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Anabilim Dalı'nda bulunan Yüksek Performanslı Sıvı Ünitesinde gerçekleştirildi. Hasta grubu ile diğer gruplar arasında tüm klinik parametrelerin ortalama değerlerinin istatistiksel olarak önemli derecede farklı olduğu görülmektedir (P<0.05). Bu farklılıkların vücut sıcaklığı, kalp ve solunum frekansının hasta grubunda yüksek ve rumen hareketi sayılarının ise önemli derecede düşük olduğu görülmektedir. Hematolojik parametrelerden hemoglobin miktarı, MCV, MCH ve trombosit sayısı ortalama değerleri açısından gruplar arasında önemli farklılıkların olmadığı (P>0.05) belirlenirken, total lökosit sayının Hasta grubunda diğer gruplardan yüksek olduğu, Hasta grubu ile Aşı-1 grubu ortalama değerleri arasında farkın istatistiksel açıdan önemi olmamasına rağmen ve diğer gruplarla (Kontrol, Aşı-2, Aşı-3 ve Aşı-4 grubu) arasındaki farkın önemli olduğu belirlenmiştir (P<0.05). Eritrosit sayısının ortalama değerlerinin yalnızca Hasta grubu ile Aşı-2 grubu gruplar arası farkının önemli olduğu (P<0.05), hematokrit değer ortalama değerlerinin Hasta grubu ile Aşı-2 ve Aşı-3 grupları arasındaki farkın istatistiksel açıdan önemli olduğu (P<0.05) ve MCHC'nin ortalama değerlerinin de Hasta grubu ile Aşı-1 ve Aşı-2 grupları arasındaki farkın önemli (P<0.05) olduğu görülmektedir. Serum AST ve CK-MB enzim aktivitelerinin ortalama değerleri açısından gruplar arası farklılıkların istatistiksel olarak önemsiz (P>0.05) olduğu görülürken, serum cTn-I ve CK düzeylerinin Hasta grubunda diğer gruplara göre önemli derecede yüksek (P<0.05), LDH düzeyinin ise Hasta grubu ile Aşı-1, Aşı-3 ve Aşı-4 gruplarında ortalama değerlerinin gruplar arası farkın P<0.05 düzeyinde önemli olduğu belirlemiştir. Serum C vitamini düzeylerinin ortalama değerlerinin gruplar arası farkın Hasta grubunda düşük olmasına rağmen istatistiksel açıdan önemsiz (P>0.05) olduğu görülürken, serum A ve E vitamin düzeylerinin ortalama değerlerinin gruplar arası farkının Hasta grubunda diğer gruplardan istatistiksel olarak önemli dercede düşük olduğu belirlenmiştir (P<0.05). Serum MDA değerlerinin Hasta grubundan Kontrol, Aşı-1, Aşı-2, Aşı-3 ve Aşı-4 grubundaki ortalama değerlerden önemli derecede yüksek olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, şap hastalığının klinik, hematolojik ve kardiyak enzim aktiviteleri, MDA ile A, C ve E vitamini düzeylerini önemli derecede etkilediği saptanmıştır. Aşı uygulamalarının ise istatistiksel düzeyde olmamakla birlikte tüm parametreleri etkilemesi nedeniyle aşı ile birlikte A, C ve E vitamini uygulamalarının faydalı olacağı kanısına varılmıştır.