Şaʻrâvî'nin nefis tezkiyesi ile ilgili görüşleri

Şaʻrâvî, modern asrın en önemli müfessirlerinden sayıldığı gibi, aynı zamanda Eşʻariyye mezhebine mensup modern dönem sûfîlerinden sayılmaktadır. Eğitim, davet, şiir, edebiyat, siyaset vb. birçok alanla igilenmesinin yanında, İslam ümmetini içinde bulunan gaflet ve geri kalmışlıktan kurtarmak için çalışmış önemli âlimlerden biridir. Şaʻrâvî'nin bütün çabası ümmetin evlatlarının yaratılış gâye ve hedeflerine uygun olarak davranması, onların nefislerini tezkiye etmek, onları vehim ve dalaletten arındırmak içindir. Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Şaʻrâvî'nin hayatı, eserleri, onun hakkındaki önemli çalışmalar, eğitime dâir görüşleri, İslâm'ı savunma metodu ve siyâsî eğilimleri ele alınmıştır. Ayrıca tasavvuf ve tarikatler mevzuuna da değinilmiştir. Son kısımda Havâtıru'ş-Şaʻrâvî adıyla meşhur olan Kur'an-ı Kerim tefsiri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde nefis mahiyeti, çeşitlerini, kalbin halleri ve nefis tezkiyesi ile ilgili meselelere temas edilmiştir. Ayrıca tevbe, istiğfâr, zikir, tefekkür, sabır, nefis mücâhedesi vb. nefis tezkiyesi yolları da ele alınmıştır. Son bölümde ise Şaʻrâvî'nin; küfür, nifâk, şirk, riyâ, kibir, gurur, cimrilik gazap vb. ahlâk-ı mezmume; sıdk, ihlâs, zühd, tevekkül, havf, recâ, şükür, takvâ vb. ahlâk-ı hamîde hakkındaki görüşleri ortaya konulmuştur. Sonuçta Şaʻrâvî'ye göre tasavvufa dair bazı eleştirilerin isabetli olmadığı, sûfî bakış açısının Kur'an ve sünnete dayandığı söylenebilir.