Sarkopenik hastalarda ses ve yutma fonksiyonlarının değerlendirilmesi

Sarkopeni, yaygın progresif kas kitlesi ve kas gücü kaybı ile karakterize; fiziksel yetersizlik, kötü yaşam kalitesi ve ölüm gibi sonlanım noktaları ile ilişkili bir sendrom olarak tanımlanmaktadır. Sarkopeni fiziksel performansta azalmaya yol açar ve genel iskelet kası kaybına bağlı olarak yutma ve ses fonksiyonu ile ilgili problemler yaratabilir. Bu çalışmada sarkopenik hastalarda ses ve yutma fonksiyonlarında izlenebilecek değişiklikleri değerlendirmek amaçlanmıştır. Çalışmaya 65 yaş ve üstü bireyler dahil edildi. Sarkopeni tanısını belirlemek için hastalara SARC-F ölçeği uygulandı ve ölçek skoru >4 ise sarkopeni için ileri değerlendirmeye alındı. İleri değerlendirmede hastaların kas gücünü değerlendirmek için "el kavrama gücü ölçümü" yapıldı. Testlerde düşük skorlar elde edilen hastalar sarkopeni çalışma grubunda, normal skorlar elde edilen hastalar kontrol grubunda değerlendirildi. Çalışmadaki tüm bireylerin yutma fonksiyonlarını değerlendirmek için fonksiyonel endoskopik yutma değerlendirmesi yapılıp EAT-10 ölçeği dolduruldu. Ses fonksiyonlarını değerlendirmek için endoskopik larenks muayeneleri üzerinden glottal kapanma paterni değerlendirildi ve ses kayıtları üzerinden akustik ses analizi yapıldı. Ayrıca sesle ilişkili yaşam kalitesi ölçeği skorları da kaydedilip iki grup arasında kıyaslandı. Çalışma örneklemi 40 bireyden oluşmaktaydı. Hastaların 20'si çalışma grubunda, 20'si kontrol grubunda yer aldı. İki grup arasında yaş veya cinsiyet açısından anlamlı bir fark gözlenmedi. Çalışma grubundaki EAT-10 ölçek skorları ortalama 2,55 ± 3,64 idi. Kontrol grubunda bu skor 1,5 ± 2,3 idi. İkisi arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı saptandı (p<0,05). FEES bulguları PAS skorlaması kullanılarak değerlendirildiğinde PAS skorları kontrol grubunda daha düşüktü. Sarkopenik hasta grubunda F0 değerleri ortalama 163,1 ± 42,9 Hz olarak hesaplandı. Kontrol grubunda ise bu değer 174,5 ± 43,1 Hz idi. Aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildi (p>0,05). Çalışma grubunda HNR ortalaması 12,63 ± 4,5 dB; kontrol grubunun 13,2 ± 4,9 dB idi (p>0,05). Sarkopenik hastalarda jitter (%) ortalaması 2,14 ± 2, shimmer (%) 4,2 ± 3,85; kontrol grubunda jitter (%) 1,8 ± 2,13, shimmer (%) 3,67 ± 3,9 idi (p>0,05). Maksimum fonasyon süreleri sarkopeni grubunda ortalama 8,3 ± 2 sn; kontrol grubunda 9,8 ± 2,1 sn idi. Aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı saptandı (p<0,05). SİYKÖ skorları kıyaslandığında sarkopeni grubunda hem fiziksel fonksiyonel alt boyut hem de sosyal emosyonel alt boyut değerleri kontrol grubuna göre daha düşüktü ancak aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı saptanmadı. Çalışma ve kontrol grupları arasında yutma fonksiyonları incelendiğinde sarkopeni ile kötü yutma fonksiyonları ilişkilendirilmiştir. Ses fonksiyonları değerlendirildiğinde ise sarkopeninin ses kalitesi üzerinde olumsuz etkilerini destekler bulgulara ulaşılmıştır ancak doğrudan bir ilişki kurabilmek için veriler yeterli değildir. Sarkopeninin yutma ve ses üzerindeki etkilerinin tanımlanması komplikasyonların engellenmesi ve rehabilitasyon süreçlerine erken başlanması açısından yol gösterici olacaktır. Anahtar Sözcükler: Disfaji, Disfoni, Sarkopeni