Sayı duyusu ve bileşenleri açısından ilkokul matematik ders kitaplarının incelenmesi

Bu çalışmanın temel amacı 2022-2023 eğitim-öğretim yılında okutulan ilkokul 1-4. sınıf matematik ders kitaplarında sayı duyusu ve temel bileşenlerinin ne şekilde ele alındığını incelemektir. Ders kitaplarındaki sayı duyusu etkinliklerin yeterli olması öğrencilerde sayı duyusu gelişimini olumlu etkilemektedir. Bu nedenle ders kitaplarının sayı duyusu ve bileşenleri açısından incelenmesi önemlidir. Yapılan bu araştırmada verilerin toplanması nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Araştırmada analiz edilen 1-4. sınıf matematik ders kitapları Millî Eğitim Bakanlığına bağlı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından 2022-2023 eğitim öğretim yılında okullarda okutulmasına onay verilen özel yayınevlerine ait olanları kapsamaktadır. Araştırmacının görev yaptığı bölgedeki okullara dağıtılan kitapların özel yayınevlerine ait olması sebebiyle bu kitaplar araştırmanın veri kaynağını oluşturmuştur. Bu çalışmada analiz edilen ders kitabı içerikleri "Sayılar ve İşlemler" öğrenme alanını kapsayan ünitelerden oluşmaktadır. Araştırma kapsamında elde edilen verilerin çözümlenmesinde betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Kitaplarda yer alan içerikler incelenmiş, frekans ve yüzde değerleri hesaplanarak analizi yapılmıştır. Çalışmada iç geçerlilik, araştırma konusunda yeterli bilgiye sahip ve bilimsel araştırma yöntemlerini bilen bir uzman tarafından çalışmanın incelenmesi sayesinde sağlanmıştır. Dış geçerlilik ise ayrıntılı betimleme yolu kullanılarak sağlanmıştır. Bu yöntemle elde edilen ilk veriler araştırma dâhilinde ortaya çıkan durum ve kavramlara göre verilerin aslına sadık kalarak kendi doğasına uygun bir şekilde düzenlenmiş ve sunulmuştur. İç güvenirliği sağlamak için araştırmacı çalışmayı benzer koşullarda dört ay arayla kodlamıştır. Ayrıca ikinci kodlamadan sonra uzman görüşüne başvurularak kodlar arasında benzerlik ve farklılıklar tartışılmış ve bulgulara son hali verilmiştir. Yapılan araştırma sonucunda 1-4. sınıf kitapların tamamında 347 kez sayı duyusuna rastlanmıştır. Bulunan bu bileşenlerin % 36,31'i sayı büyüklüğü, % 5,47'si referans noktasından yararlanma, % 58,21'i ise hesaplamada esneklik bileşenleridir. Bileşenlerin sınıflara göre dağılımı incelendiğinde; 1.sınıfta % 15,27, 2. sınıfta % 35,73, 3. sınıfta %16,42, 4. sınıfta % 32,56 olarak tespit edilmiştir. Bu doğrultuda birinci ve üçüncü sınıflarda sayı duyusu bileşenleri ikinci ve dördüncü sınıflara oranla düşük çıkmıştır.