Sıçanlarda lityum'un n-metil-n-nitrozüre ile oluşturulan retina dejenerasyonuna etkisi

Bu çalışmada, sıçanlarda N-Metil-N-Nitrosüre (MNU) tarafından indüklenen retinal dejenerasyona karşı lityum klorürün (LiCl) etkinliği araştırıldı. Toplam 108 adet sıçan 6 gruba ayrıldı (her grupta 18 sıçan olmak üzere). Kontrol (Grup 1), MNU (Grup 2) ve tedavi gruplarına (Grup 3 ve 4) 80 mg/kg dozunda MNU intraperitoneal olarak bir kez enjekte edildi. Tedavi gruplarına MNU uygulamasından bir önceki günden başlanarak ötanaziye kadar günde bir kez 30 mg/kg (Grup 3) ve 60 mg/kg (Grup 4) dozlarında intraperitoneal olarak LiCl uygulandı. Beşinci ve 6. gruptaki sıçanlara sırasıyla 30 ve 60 mg/kg LiCl enjekte edildi. MNU enjeksiyonunu takiben 2, 7 ve 14. günlerinde her gruptan 6 sıçana ötenazi yapıldı ve gözleri enükle edildi. Rutin işlemlerden sonra gözler histopatolojik, immunohistokimyasal (Kaspaz-3, Kaspaz 6, Bcl-2, Bax, 8-OHdG, Red-Green opsin, rhodopsin), TUNEL ve Western Blot (GFAP, BDNF, GSK-3β) yöntemleriyle incelendi. İkinci günün sonunda MNU grubunda dış nükleer katmanın (DNK) tedavi gruplarına göre önemli derecede inceldiği (P<0,05) ve buradaki hücrelerin apoptotik indeksinin diğer gruplardan daha yüksek olduğu bulundu (P<0,05). Ancak, tedavi grupları arasında önemli bir farklılık olmadığı görüldü (P>0,05). Kaspaz-3, Kaspaz-6, Bax ve 8-OHdG immünreaktiviteleri, MNU grubunda tedavi gruplarına göre artmış olduğu tespit edildi (P<0,05). Bununla birlikte, MNU grubunda Bcl-2, Kırmızı-yeşil opsin ve rodopsin immünreaktivitelerinin tedavi gruplarına göre önemli ölçüde azalmış olduğu tespit edildi (P<0,05). Western Blot analizinde; GFAP ekspresyonu MNU grubunda önemli ölçüde artarken, BDNF ekspresyonunun diğerlerine kıyasla 30 ve 60 mg/kg LiCI ile tedavi edilen gruplarda önemli ölçüde artmış olduğu görüldü (P<0,05). Ayrıca, MNU grubunda GSK-3β'nın diğer gruplara göre önemli düzeyde artış gösterdiği tespit edildi (P<0,05). Yedinci ve 14. günlerde MNU uygulanan sıçanlarda retinal dış nüklear katmanda (DNK) tedavi uygulanmayanlara göre yaklaşık %90 incelme gözlenirken, MNU+LiCI ile tedavi edilen sıçanlarda %70 oranında incelme gözlendi. Bu incelmelerin istatistiksel olarak önemli olduğu bulundu (P<0,05). Rodopsin ve kırmızı-yeşil opsin immünohistokimyasal boyamasına göre MNU grubunda boyanma görülmezken, MNU+LiCI gruplarında canlı kalan hücrelerde boyanma meydana geldiği gözlendi. Western blot analizinde BDNF ekspresyonunun LiCI gruplarında MNU grubuna göre önemli ölçüde artmış olduğu bulunurken, GSK-3β'nın MNU grubunda diğerlerine göre önemli ölçüde artmış olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak; LiCl'ün, MNU kaynaklı modelde retina dejenerasyonunun önlenmesinde kısmen etkili olduğu bulunmuş ve bu etkiyi BDNF'yi artırmasının yanında GSK-3β seviyelerini düşürerek göstermiştir.