Sıçanlarda sodyum selenit ile oluşturulan katarakt modelinde karnosik asitin etkisi

Amaç: Ratlarda sodyum selenit (Na2SeO3) ile indüklenen katarakt modelinde karnosik asit etkisinin biyokimyasal ve klinik olarak incelenmesi. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya ortalama 50-60 gr ağırlığında postnatal 10.günde olan 28 Spraque-Dawley erkek sıçan dört gruba ayrılarak dahil edildi. İstatistiksel güç analizi yapılarak her grupta minimum 7 denek olması gerekliliği saptandı. Katarakt modeli oluşturmak üzere Na2SeO3 kullanıldı. Kontrol grubu hariç diğer tüm deney gruplarındaki 21 sıçanın her birine literatüre uygun olacak şekilde 30 nmol/gr Na2SeO3 tek doz subkutan olarak uygulandı. Kontrol grubuna sadece SF uygulandı. Eş zamanlı olarak Grup 2'ye dimetil sülfoksit (DMSO) intraperitoneal, Grup 3'e DMSO'da çözülmüş 20 mg/kg dozda karnosik asit intraperitoneal olarak tek doz uygulandı 14. gün sonunda kontrol grubunda immatür-matür katarakt oluşumuyla tüm gruplarda anestezi altında sakrifikasyon işleminden önce kardiyak puncture ile kan alım işlemi gerçekleştirildi. Sakrifiye edilen tüm sıçanlardan enükleasyon ile gözler toplandı, eviserasyon ile lensler ayıklandı ve kurulama kağıdına alındı. Image-j programı ile görüntülenen lens dokuları, biyokimyasal değerlendirme için analiz edilinceye kadar -80 °C'de saklandı. Bulgular: Mikroskobik incelemeler sonucunda gruplar arasında katarakt derecesi açısından anlamlı bir farka rastlandı (p<0,0001). Morfolojik incelemelerde katarakt düzeyinin en belirgin olarak grup1 ve 2 de ortaya çıktığı ve katarakt dereceleri arasında anlamlı bir fark olmadığı tespit edildi. Katarakt düzeyi an az olan grup ise kontrol grubundan sonra grup 3 olarak belirlendi. Grup 3'teki katarakt derecesinin grup1 ve grup 2'deki katarakt derecelerine göre anlamlı derecede düşük olduğu tespit edildi (p<0,0001). Serum ve lens dokularında ölçülen Süperoksit dismutaz (SOD) ve katalaz (CAT) düzeyleri gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark göstermiş (P<0,05) fakat dokuda ölçülen glutatyon peroksidaz (GPX1) düzeylerinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık belirlenmemiştir (P>0,05). Serum ve dokudaki SOD düzeyi diğer gruplara göre grup 3'te (sırasıyla; 0.171 ± 0.038 ng/ml, 0.692 ± 0.104 ng/ml) anlamlı olarak yüksek tespit edilmiştir. Serum ve dokudaki CAT düzeyleri arasında da anlamlı düzeyde fark görülmüştür (sırasıyla; p = 0.004, p = 0.001). Doku CAT düzeyi grup3'te diğer gruplara kıyasla anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0,05). Serum GPX1 yetersiz örneklemeden dolayı ölçülemezken dokudaki GPX1 düzeyleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark gözlenmedi (p>0,05). Sonuç: Sonuç olarak çalışmamızda, Na2SeO3 ile oluşturulan katarakt modelinde karnosik asitin hem morfolojik hem de biyokimyasal analizlerde antioksidan kapasiteyi arttırarak kataraktı anlamlı düzeyde azaltabileceği belirlenmiştir. Bu çalışma, cerrahi dışında katarakt gelişimini önlemeye yönelik farmakolojik bir ajan olarak karnosik asidin potansiyelini ortaya koymakta ve ileri çalışmalar için bilimsel temel oluşturmaktadır. Anahtar kelimeler: Karnosik asit, sodyum selenit, katarakt, antioksidan-oksidan dengesi