Şeffaflık ve hesap verilebilirlik açısından kişisel verilerin korunması ve yapay zekâ

Yapay zeka sistemleri günümüzde bireyleri ve toplumları etkileyen kararların alınmasında yaygın olarak kullanılmaktadır. Yapay zeka sistemlerinin veri setlerine dayalı olarak öğreniyor olması, çıktılarının insani önyargı ve ayrımcılıklarından uzak olacağını garanti etmiyor. Yapay zekanın her yeni kullanım şeklinde; eşitsizliğe, ayrımcılığa ve kişisel verilerin korunması hakkının ihlaline neden olma riski artmaktadır. Algoritmik karar alma sistemlerinin kişisel verilerin korunması hukukuna uyumlu kişisel veri işleme faaliyetinde nasıl bulunacağı hakkında seçeneklerin araştırılması gerekmekteydi. Bu çalışmada şeffaflık ve hesap verilebilirlik açısından kişisel verilerin korunması ve yapay zekâlı sistemler araştırılmıştır. Araştırma metodu olarak, mevcut bir durumun tespiti yapılacağı için nitel araştırma yöntemlerinden biri olan kaynak derleme metodu kullanılmıştır. Çalışmada; yapay zeka sistemlerinin türlerine ve kullanım alanlarına, GDPR kapsamında profilleme ve otomatik karar alma mekanizmalarına ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir. Ayrıca, kara kutu ve opaklık sorunlarının, algoritmik önyargının ve algoritmik ayrımcılığın şeffaflık ve hesap verilebilirlik ile ilişkisi incelenmiştir. Son olarak ise veri koruma etki değerlendirmeleri, tasarımdan itibaren kişisel verilerin korunması kavramı, veri koruma görevlisi ve algoritmik denetim mekanizmaları ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler: GDPR, Genel Veri Koruma Düzenlemesi, Hesap Verilebilirlik, Kişisel Verilerin Korunması, KVKK, Profilleme, Otomatik Karar Alma Mekanizmaları, Şeffaflık, Yapay Zekâ.