Sekonder osteoporoz nedenleri: Üçüncü basamak endokrin merkez deneyimi

Amaç: Bu çalışmada üçüncü basamak bir merkezde herhangi bir nedenle kemik mineral yoğunluğu bakılan erişkin hastalar arasından sekonder osteoporoz nedenlerini araştırmak hedeflenmiştir. Metod: Bu retrospektif çalışma 1 Ocak 2019- 31 Aralık 2021 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Hastanelerinin tüm ünitelerine başvurmuş ve herhangi bir nedenle kemik mineral yoğunluğu bakılmış hasta popülasyonu arasından yaşları 18-50 yaş olan ve Z skor < -2,0 SD altında olan sekonder osteoporoz tanımına uyan hastalarla yapılacaktır. Hasta dosyalarından sekonder osteoporoz nedenleri tam olarak irdelenmiş hastalar çalışmaya alınacaktır. Verilerin istatistiksel analizleri yapılacaktır. Bulgular: Toplam 5688 DEXA raporu incelenmiş olup 1686 hastanın yaşı 18-50 arasında saptandı. 245 hasta sekonder osteoporoz tanımına uymaktaydı. Verileri tam olan 184 hasta çalışmaya alındı. Çalışmaya dahil edilen 184 hastanın 77'i(%41,8) erkek, 107 hasta %58,2'i kadındı. Erkek hastaların yaş ortalaması 31,4 iken; kadın hastaların yaş ortalaması 30,6 yıl olarak tespit edilmiştir. Kadın erkek arasında yapılan Z skoru ile bakılan istatistiksel analizde erkeklerin Z skoru daha düşük bulunulmuş olup (p<0.01) anlamlı tespit edilmiştir. Erkeklerin Z skoru ortalaması- 3,4 iken, kadınlarda bu değer -2,98 olarak saptandı. İlaçlara bağlı osteoporozda en sık neden steroid olarak saptandı. Sekonder osteoprozlu hastaların %73,9'unda D vitamini düzeyi <30 ng/ml idi. Çalışma hastaları sekonder etyolojiler açısından değerlendirildiğinde hipogonadizm %12, talasemi %10,9, gluten enteropatisi %9,8, steroid kulanımı %8, bağ dokusu hastalıkları %7,6, hiperkalsiüri %7,1, idiopatik %7,1, D vitamini eksikliği %4,9, malabsorbsiyon %3,8, paratiroid adenomu %2,7 ile etyoloji olarak bulunmuştur. Sık görülen sekonder osteoporoz nedenleri ortalama Z skorları incelendiğinde Z Skoru: -4,0 ile paratiroid adenomu olan hastalar en düşük, en yüksek Z skoru -2,8 ile D vitamini eksikliği, hipofizer yetmezlik ve idiyopatik osteoporoz tanılı hastaların olduğu saptandı. Sonuç: Erişkin osteoporozlu popülasyonda yedi hastadan birinde sekonder osteoporoz mevcuttur. Sekonder osteoporoz kadınlarda daha sıktır. Erkeklerin kemik mineral yoğunluğu kadınlardan daha kötüdür. Etyolojik nedenler sıklık sırasına göre sırasıyla hipogonadotropik hipogonadizm, talasemi, çölyak hastalığı ve steroid kullanımı olarak saptanmıştır. Z skor paratiroid adenomlu hastalarda ve osteogenesis imperfecta da en düşüktür. Anahtar kelimeler: Sekonder osteoporoz; Erişkin, Kemik mineral yoğunluğu