Selçuklu'dan Osmanlı'ya Kafkaslar'da siyasî hayat

Kafkasya coğrafyasındaki siyasî mücadeleleri ele aldığımız bu çalışmada öncelikle bölgenin yer adlarıyla beraber sınırlarına dair yapmış olduğumuz tanımlamalar yer almaktadır. Önemli bir konumda bulunan Kafkaslar, tarihi boyunca birçok mücadeleye tanıklık etmiş, VIII. ve XV. yy. aralığında ise bölgedeki siyasî güçler oldukça değişkenlik göstermiştir. Selçukluların, Kafkaslara gelişinden önce burada; Şirvânşahlar, Şeki ve Arrân Hânedanlığı, Sâcoğulları, Salârîler (Müsâfiriler), Şeddâdîler, Revvâdîler, Ermeniler ve Gürcüler hâkimiyet kurmuşlardır. Özellikle Gürcüler, Kafkaslardaki varlıkları ve siyasî etkileriyle Büyük Selçuklu Devleti'nden itibaren diğer devletlerle de oldukça fazla hâkimiyet mücadelesi vermişlerdir. Büyük Selçuklulardan sonra; Irak Selçukluları, Saltuklular, Artuklular, Mengücekler, Anadolu Selçuklu Devleti, Hârezmşahlar, Moğollar, Karakoyunlular, Akkoyunlular, Timur ve Osmanlı Devleti Kafkasya'da egemen güç haline gelmiş ve isimlerini zikrettiğimiz bu devletlerin Kafkaslardaki hâkimiyet mücadelesi sadece Gürcülere karşı değil kendi aralarında da vuku bulmuştur.