Şem'î Divânı: Bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük

Klasik Türk Edebiyatı 13. ve 19. yüzyıllar arasında varlığını devam ettirmiş ve en görkemli dönemini 16. yüzyılda yaşamıştır. Şairlerin düşünce dünyası, kullandıkları mazmunlar, kültürleri ve dönemin sosyal, siyasi, kültürel şartları doğrultusunda oluşan Klasik Türk şiirinin günümüzde anlaşılmasını sağlamak için Tarih ve Edebiyat Metinleri Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlüğü (TEBDİZ) projesi yürütülmektedir. Bu proje ile günümüze kadar yazılmış olan eserlerdeki sözcüklerin hangi anlamda ve bağlamda kullanıldığını amaçlamaktadır. "Şem'î Dîvânı: Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlük" başlıklı tez de bu amaçla ve TEBDİZ projesi kapsamında hazırlanmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında, Murat Ali Karavelioğlu tarafından doktora tezi olarak yayımlanmış olan Şem'î Divanı transkriptli olarak TEBDİZ sistemine yüklenmiş daha sonra divandaki şiirlerin ve kelimelerin anlamları dönemine göre değerlendirilip ve anlamlandırılmış olan kelimeler elektronik veri tabanında bir araya getirilerek eserin sözlüğü oluşturulmuştur. Çalışma, iki bölüm ve Şem'î Dîvânı sözlüğünü içeren ekten oluşmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde şairin hayatı ve eserleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde divanda bulunan deyimler, atasözleri, hadis, dua, ayet ve kelam-ı kibar ifadeleri örnekler verilerek sunulmuştur. Son bölümde ise Şem'î Dîvânı'nın bağlamlı dizin ve işlevsel sözlüğü bulunmaktadır. Bu bölümde eserde bulunan tüm sözcükler alfabetik olarak sıralanmıştır. Bu çalışma sayesinde sadece Şem'î Divan'ında geçen kelimelerin anlamları ve bağlamları değil aynı zamanda Şem'î Dîvânı'nın anlam dünyası ve divandaki söz varlığı ortaya konulmaya çalışılmış, böylelikle hem klasik Türk edebiyatı çalışmalarına hem de Türkçenin tarihsel sözlüğüne katkı sağlamak amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Şem'î, Şem'î Divanı, 16. yüzyıl Türk edebiyatı, Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlük, TEBDİZ.