Sepsisli hastalarda nöron spesifik enolaz (NSE) ve S-100 β belirteçlerinin araştırılması

Giriş ve Amaç: Sepsis enfeksiyona sekonder vücut savunma mekanizmaları tarafından oluşturulan sistemik inflamatuvar yanıttır. Bu yanıt erken safhada savunma mekanizmalarına mikroorganizmalar ile mücadelede kolaylık sağlarken ilerleyen süreçte immün sistem yanıtı konakçı sistemlerinde hasar oluşturmaya başlar. Sepsis dünya çapında önemli mortalite nedenidir. ABD Ulusal Sağlık İstatistikleri Merkezi (National Center for Health Statistics) verilerine göre sepsis koroner dışı yoğun bakım ünitelerinde mortalitenin en sık ikinci sebebidir; tüm toplumdaki ölüm nedenleri arasında 10. sıradadır (1). Nöron Spesifik Enolaz (NSE) ve S-100 β santral sinir sistemi hasarını ortaya koymada kullanılabilirliği araştırılan popüler biyobelirteçlerdir. NSE, beyindeki nöronlara lokalize bir enzim olup glikolizde önemli role sahiptir (2). S-100 β, hücre içi kalsiyum bağlayıcı bir protein dimeridir (3). NSE ve S-100 β düzeylerinin nöronal hasarlanma oluşturan durumlarda yükseldiği bilinmektedir. Sepsiste santral sinir sistemi (SSS) etkilenmesinin gösterilmesinde ve prognozun tayininde işe yarayabilecek bir biyobelirteç ihtiyacı vardır. Bu çalışmanın amacı sepsisli hastalarda bozulan metabolik durumdan olası SSS hasarının tespit edilmesinde NSE ve S-100 β biyobelirteçlerinin kullanılabilir ve klinisyene prognoz açısından yol gösterici birer biyobelirteç olup olmadıklarını araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Düzce Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi Acil Servisi'ne 01.01.2014 ila 31.12.2014 tarihleri arasında başvuran ve 1992 The ACCP (American College of Chest Physicians) ve SCCM (Society of Critical Care Medicine) Sepsis ve Organ Yetmezliği Uzlaşı Konferansı'nda kabul edilen evrensel sepsis kriterlerine göre sepsis tanısı alan toplam 70 hasta çalışmaya dâhil edilmiştir. Prospektif bir vaka kontrol çalışması olarak tasarlanmıştır. Hastalardan alınan venöz kan örneklerinde NSE ve S-100 β düzeyleri ile temel biyokimyasal değerler incelenmiştir. Veriler kontrol grubu ile kıyaslanarak çeşitli istatistiksel testler ile anlamlılığı değerlendirilmiştir. Bulgular: Sepsis hastalarında NSE düzeyi 0,1210 μg/L (min:0,001; mak:1,781 μg/L) ve S-100 β düzeyi 0,4735 μg/L (min:0,158; mak:2,372 μg/L) olarak saptanmıştır. 6 aylık takipte eksitus olmuş hastalardaki NSE düzeyi 0,1100 μg/L (min:0,00; mak:0,66 μg/L) ve S-100 β düzeyi 0,5800 μg/L (min:0,16; mak:1,11) olarak bulunmuştur. Sepsis hastalarında NSE ve S-100 β düzeyleri kontrol grubuna göre istatistiksel anlamlı olarak düşük saptanmıştır. 6 aylık takipte sepsis nedeniyle eksitus olan hastalarda eksitus olmayan gruba göre NSE ve S-100 β düzeyleri açısından istatistiksel anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Çalışmamızdaki sepsis tanılı hastaların albümin ve S-100 β düzeyleri arasında sınırda bir istatistiksel anlamlılık mevcut olup diğer laboratuvar testleri açısından istatistiksel bir ilişki gösterilememiştir. Sepsis tanısı alarak 6 aylık takipte eksitus olmuş hastalarda GKS değerleri ile NSE ve S-100 β düzeyleri arasında bir ilişki saptanmamıştır. Sonuç: Bu çalışma, mortalite oranı son derece yüksek olan sepsis klinik sendromunda olası SSS hasarları belirlemek ve prognozu tahmin etmede kullanılabilir bir biyobelirteç bulabilmek amacıyla bilim insanlarına ilham kaynağı olabilecektir. Sepsis ile NSE ve S-100 β ilişkisini daha doğru ortaya koymak üzere çalışmamızdaki sınırlılıkların da giderildiği daha ileri araştırmalara ihtiyaç vardır. Böylece daha anlamlı sonuçlara ulaşılabilecektir. Anahtar kelimeler: Sepsis, Nöron Spesifik Enolaz, S-100 β