Serum bikarbonat düzeyinin eklenmesinin obstrüktif uyku apnesi için Berlin uyku anketinin duyarlılık ve özgüllüğüne etkisi

Obstrüktif uyku apne sendromunun (OSAS) altın tanı standardı polisomnografidir (PSG) ve OSAS sınıflandırılması bir PSG verisi olan apne-hipopne indeksi (AHİ) ile yapılır. Bununla birlikte PSG nin pahalı ve zor uygulanabilir olması nedeni ile soru-cevap şeklinde hazırlanmış tarama testleri geliştirilmiştir. Bu testlerden birisi de akredite edilmiş bir tarama aracı olan Berlin anketidir (Berlin questionnaire). Berlin uyku anketinde, skor ≥ 2 olduğunda hasta OSAS açısından "yüksek riskli" kabul edilir. OSAS da gelişen apne vehipopneler, aralıklı hipoksiye yol açtığı gibi hiperkapniye de yol açar ve serum bikarbonat (HCO3) retansiyonu ile sonuçlanabilir. OSAS ın ağırlığını gösteren AHİ sınıflaması ilearteryel kan gazında bakılan serum HCO3değeri arasında bir korelasyon vardır.Buradan hareketle Berlin anketine serum HCO3değerinin eklenmesi ile anketin duyarlılığının arttırılabilmesi olasıdır.Bu çalışmada Berlin anketine serum HCO3 düzeyinin parametre olarak eklenmesinin,bu tarama testinin duyarlılığına olan olası etkisi incelenecektir. Materyal-Metot Prospektif olarak yürütülmüş olan çalışmamıza 31.10.2018 ile 30.04.2019 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Uyku Bozuklukları Merkezine yatan, çalışmaya katılmayı kabul eden hastalarımız dahil edildi. Bilinen KOAH ve bilinen rutin diyaliz hastaları çalışma dışında bırakıldı. Çalışma öncesinde Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulundan onay alındı. Çalışmaya katılmayı kabul eden bütün hastalarımızdan çalışma öncesi bilgilendirilmiş onam alındı. Polisomnografi yapılacak hastalarımızdan işlem öncesi detaylı anamnez alındı. Hastalara Berlin Uyku Anketi ile OSAS varlığı açısından risk analizi yapıldı. Hastaların ayrıca Epworth Uykululuk Skalası ile gündüz aşırı uykululuk düzeyleri skorlandı. Hastalardan 5 dakika arayla iki defa istirahat tansiyon değerleri mm-Hg cinsinden ölçüldü, her iki ölçümün sistolik ve diyastolik tansiyon değerlerinin aritmetik ortalaması baz alındı. İşlem günü hastaların üzerlerinde ince bir elbise olacak şekilde kilogram cinsinden ağırlıkları ölçüldü. Hastaların boyları, bel çevreleri, boyun çevreleri santimetre cinsinden ölçüldü. Test sonrası poliklinik müracaatı önerilen hastalardan arteriyel kangazı çalışıldı, serum bikarbonat seviyesi, parsiyel oksijen basıncı, parsiyel karbondioksit basıncı, serum pH ve serum laktat değerleri ölçüldü. Berlin anketi skoru ve serum HCO3 seviyesi için kestirimci parametreler (duyarlılık, özgüllük, pozitif ve negatif prediktif değerler)hesaplandı. Çalışmaya dahil edilmiş olan 115 hasta kontrol kan değeri çalışılamadığı için, 32 hastada da uyku kalitesi yetersiz olduğu için çalışma dışında bırakıldı. Polisomnografi test sonuçlarına göre hastalar AHİ < 5/h = basit horlama, 5-15/h = hafif, 16-30/h= orta ve >30/h = ağır olarak gruplandırıldı. İstatistik verilerinin hesaplanmasında SPSS 22 programı kullanıldı. İstatistik anlamlılık p < 0.05 olarak kabul edildi. Bulgular Çalışmaya dahil edilen hastaların 193 (% 63,7) ü erkek 110(%36,3) u kadınlardan oluşmaktaydı. Katılımcılara uygulanan Berlin anketi sonucunda OSAS açısından katılımcıların 85 (% 28,1)i düşük riskli, 218(% 71,9) i yüksek riskli olarak bulundu. Tüm hastalar arasında Gündüz aşırı uykululuk hali (GAUH) 175(%57,8) hastada saptandı. OSAS pozitif hastalarda Epworth Uykululuk Ölçeği ortalama değerleri OSAS negatif hastalara göre daha yüksek çıktı ve istatistiksel olarak anlamlı bulundu. Tüm hastalar arasında 222 hasta OSAS olarak değerlendirildi ve çalışmamızda OSAS sıklığı %73,3 olarak değerlendirildi. Hastalarımızın 81 (%26,7) i basit horlama, 46(% 15,2) sı hafif OSAS, 52(% 17,2) si orta OSAS ve 124(% 40,9) ü ağır OSAS olarak değerlendirildi. Hastaların demografik özelliklerinin OSAS varlığı üzerinde etkileri incelendiğinde yaş, BKİ ve bel çevresi faktörlerine ek olarak ağırlığın da OSAS'lı hastalarda istatistiksel anlamlılık derecesinde daha yüksek olduğu gösterildi. Boy uzunluğu iki hasta grubu arasında önemli bir fark göstermedi. Hastaların arter kangazı sonuçlarının OSAS varlığı üzerinde etkileri incelendiğinde serum HCO3 değerinin OSAS'lı hastalarda istatistiksel anlamlılık derecesinde daha yüksek olduğu PaO 2'nin ise daha düşük olduğu gösterildi. pH, PaCO2 tüm hasta grupları ortalamaları baz alındığında iki hasta grubu arasında önemli bir fark bulunmadı. Hastaların polisomnografi ve arteryel kangazı sonuçları değerlendirildiğinde OSAS ağırlığı ile HCO3 seviyeleri arasında korelasyon olduğu görüldü Tüm hastalar baz alındığında Berlin anketinin OSAS hastalarını tespit etmedeki PPD, NPD ve özgüllüğü sırasıyla %94, %80 ve % 83,9, HCO3>24.94 değerinin üzerinde olan hastalarda Berlin anketinin PPD, NPD ve özgüllüğü sırasıyla %98,3, %23,5 ve %57,1 olarak ölçüldü. Benzer şekilde tüm hastalar baz alındığında Berlin anketinin ağır OSAS hastalarını tespit etmedeki PPD, NPD ve özgüllüğü sırasıyla %55,5, %96,7 ve % 46,1, HCO3>25.45 değerinin üzerinde olan hastalarda Berlin anketinin PPD, NPD ve özgüllüğü sırasıyla %73,4, %66,7 ve %9,5 olarak ölçüldü. Sonuç Serum HCO3değerinin eklenmesi, Berlin anketinin OSAS hastalarının tespit etmede duyarlılığını arttırır fakat özgüllüğünü azaltır. Yanlış negatif hastalar nedeniyle oluşan sağlık ve tedavi maliyetleri azalmış olur. Bu yaklaşım hekimlerin hastalarını OSAS için risklerine göre sınıflandırmalarını ve komplikasyonları en aza indirmek için uygun şekilde yönetmelerini sağlar.