Serviks kanser tedavisi için aptamer hedefli eksozom aracılı lizozomotropik etkili biyoteknolojik ilaç geliştirilmesi

Amaç: Eksozomlar biyolojik sıvılarda bulunan ve yapılarında biyolojik moleküllerden ilaçlara kadar pek çok şeti taşıyan doğal ekstrasellüler veziküllerdir. Son yıllarda ilaç taşıma sistemlerini hedeflendirmede DNA veya RNA dizilerinden oluşan aptamerler önemli yer tutar. Cisplatin (cis), Klorokin (klor) ve Raloksifen (ral) lizozomotropik yapıda olup bu ilaçların biyolojik aktivitelerinin arttırılması için yeni taşıyıcı sistemlere ve moleküler hedeflendirmelere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada eksozomlara klorokin, raloksifen ve cisplatin yüklenmesi ve aptamerler ile taşıyıcı sistemin hedeflendirilmesi amaçlanmıştır. Geliştirilen formülasyonların HeLa serviks kanser hücrelerinde sitotoksik, lizozomotropik, apoptotik ve otofajik etkileri araştırılmıştır. Gereç ve Yöntem: HeLa hücrelerinden salınan eksozomlar ultrasantrifüj metodu ile izole edilmiş ve western blot, SEM ve zeta analizi ile karakterizasyonları gerçekleştirilmiştir. Eksozomlara ayrı ayrı klorokin, raloksifen ve cisplatin elektroporasyon ile yüklenmiş ve HeLa hücrelerine spesifik aptamerler eksozomlara bağlanmıştır. Exo-apt-ilaç formülasyonları (Exo-apt-cis, Exo-apt-klor ve Exo-apt-ral) HeLa hücreleri ile 24 saat inkübe edildikten sonra sitotoksisiteleri MTT ile, lizozomotropik aktiviteleri Lysotracker floresan boyama ile, apoptotik (Bax, BCL-2) ve otofajik etkileri (LC3AB, Beclin-1) western Blot ve qPCR ile incelenmiştir. Bulgular: HeLa hücrelerinden izole edilen eksozomların CD9, CD63 ve CD81 gibi spesifik belirteçleri içerdiği ve boyutlarının 66±12 nm olduğu bulunmuştur. HeLa hücrelerinde Exo-apt-cis, Exo-apt-klor ve Exo-apt-ral'in hücre prolifreasyonunu Cisplatin Klorokin ve Raloksifen'e daha düşük konsantrasyonda azalttığı görülmüştür. Exo-apt-cis, Exo-apt-klor ve Exo-apt-ral formülasyonları HeLa hücrelerine spesifik olarak bağlanmış ve ilaçların lizozomlara taşınmasını kolaylaştırmıştır. Exo-apt-cis, Exo-apt-klor ve Exo-apt-ral formülasyonları Bax, LC3AB ve Beclin-1'in protein ve gen ekspresyonlarını artırmış, BCL-2'nin protein ve gen ekspresyonlarını azaltmıştır. Sonuç: Aptamer ile hedeflendirilmiş eksozom içerisinde cisplatin, klorokin ve raloksifen yüklü geliştirilen taşıyıcı sistemde lizozomotropik ilaçların hücre içerisine kolay girişi sağlanmış ve biyolojik olarak aktivitesi arttırılmıştır. Bu çalışmanın bulguları serviks kanser tedavisine yönelik yeni biyoteknolojik ilaç geliştirme çalışmalarına ışık tutacaktır.